Charlotte Salomon, haar werk en Lebensart

Charlotte Salomon“Verkeerd ingeschat”. Zo noemde de Deutsche Bahn het in een persverklaring. Het idee om de naam Anne Frank op een van de Duitse treinstellen te schilderen was natuurlijk niet alleen bespottelijk maar zeker ook ongepast. Het idee is dus ‘van de baan’, wat op zich weer een mooie woordspeling oplevert.

Gisteren naar Amsterdam. Om volgens planning en op tijd naar het getoonde werk van Charlotte Salomon te gaan kijken. Nou, kijken? Het voelde op het moment en zeker ook achteraf meer als een levenservaring of het delen ervan. Het was niet alleen een kijkje in de keuken van de levenservaring van een jonge vrouw die het stempel Joods met zich meedroeg, maar ook gebrandmerkt en getekend was door de familietragedies van verschillende zelfmoorden.

Veel was er te zien en dus de ervaren. Waarnemen werd op de proef gesteld door de vorm waarin Charlotte’s breekbare werk was tentoongesteld. Waarnemen werd ook positief gekieteld door de titel van de expositie: “Leven? Of Theater?.

Langzaam ontrolde zich het verhaal in de zaal van het Joods Historisch Museum. Vormgegeven door wat leek op een mengsel van beeld, kunst, illustratie, storyboard, beschrijvingen en prachtige soms heel diepgaande teksten die zich een weg zochten in het innerlijke.

“Ga je een peukje doen?. Een van de beveiligers van het Joods Historisch Museum stelde de vraag terwijl ik in de snijdende koude wind beschutting zocht achter een muur van het prachtige pand. Ik gaf niet alleen toe aan mijn verslaving maar wilde er ook even uit. Ik zat niet alleen vol, maar schoot innerlijk ook vol van wat ik daarbinnen mocht aanschouwen.

Charlotte had me op haar manier niet alleen een kijkje in haar korte leven gegeven of het omgaan met drama, de Duitse dreiging, waanzin en familietoestanden. Ze had me meegenomen op een leerzame en spirituele reis. Uiterst bewust werd ik me van oordelen, veroordelen, hokjesdenken, stigmatiseren en wat we hokjesdenken zijn gaan noemen.

Charlotte en Anne. Amsterdam tijdens koude dagen. Ze overstijgen het toerisme, de honger naar (toeristische) hoogtepunten en de jacht om een selfie te scoren.

“Lebensart”. De kunst van het leven. De vorm om te zien hoé te overleven.