Tag Archives: blog

Uitkleden, bekleden en een kletskassa

Liever naakt dan namaak Brosse koek.

Stond gedrukt op de lege doos die ik uit het schap pakte in het plaatselijke Aldi filiaal. De brosse koekjes lijken op de aloude en zeer bekende Bastogne koeken. Je kent ze vast wel.

Liever naakt dan namaak. De oude slogan van weleer schoot als een herinnering naar voren. Om zich aan te dienen, te nestelen en wat al meer. Liever naakt dan namaak ging over het dragen van zuiver scheerwol weet ik nog. Wol in de tijd dat het kennelijk ook nodig was om het te propageren.

Als oud detaillist voel ik altijd nog de verbinding met een winkel. Een woord dat trouwens, leuke kwisvraag, uit het Duits komt. Een winkel zat ooit bijna altijd op een hoek, vandaar de naam. Maar goed, als die oude detaillist voel ik nog altijd de verbinding. Zij het dat ik meer met andere ogen kijk. Inrichting en vormgeving hebben nu mijn aandacht in verband met cultuur en vormgeving.

Het aantal winkels in Nederland is alweer dalende. Faillisementen lopen hand in hand met financiële beslissingen. Contactpunten verdwijnen. Er is zelfs sprake van in het leven geroepen kletskassa’s waar je doodeenvoudig een praatje met de caissière kunt maken. Klinkt armoedig maar misschien is het dat ook wel.

Inspiratie, fantasie en een palmachtige plant

Framed 3Het was een vreemd bericht op de buurt-app. Een oproep met een vleugje drama als een saus uit een pakje. Een vrouw gaf voor de plaatselijke weggeefwinkel een doos vol met spullen weg. Enkele cd’s zaten erin verpakt. Er was ook sprake van een palmachtige weggeef plant. Dit bleek echter de lievelingsplant van haar man te zijn en deze, de plant dus, wilde ze dolgraag terug. Vandaar de oproep.

Fantasie is een kostbaar goedje. Ik stelde me een ruzie voor. En teleurstelling. En ‘hoe kon je…’. En: verwijten. Een reden en excuses plus scherven van een gekregen servies die als stille getuigen her en der op de grond lagen terwijl tranen vloeiden na de hitte van de strijd.

Inspiratie is ook kostbaar. Geen idee waar het zit als het er is, maar het zit ergens. Of is het meer zoals vergelijkbaar met een baan om de Aarde? Als rondvliegende energiedeeltjes die je zomaar kunt inzetten zoals een joker bij een kaartspel. Is het een questie van aanboren of toelaten? Van vissen of oppompen?

Dat maakt inspiratie tot wat het is, denk ik. Ongrijpbaar, onbegrijpbaar. Dat maakt inspiratie zowel als fantasie tot iets enorm avontuurlijks. Met bochten in het landschap. Met ontstane en betreden geitenpaadjes plus hier en daar een gapende afgrond.

Vooruit!

A pussyhat, zelfverheerlijking en een belangrijke stap

2011-06-26-015-schilder-smallHet was al direct de grootste demonstratie in Washington ooit. Naar schatting waren er een half miljoen mensen op de been voor Womens march on Washington. Veel vrouwen, er liepen ook een behoorlijk aantal mannen en kinderen mee, droegen de zogeheten pussyhats. Een roze muts met kattenoortjes. Sterk als beeld en verwijzend naar de ‘grab them by the pussy’ uitspraak van de man die nu achter de belangrijkste knoppen zit.

De cijfers logen er niet om. Wereldwijd demonstreerden er gisteren meer dan een miljoen mensen tegen Donald T. Tegen de man en zijn daden, woorden en uitspraken. Het woord zelfverheerlijking kwam veelvuldig in het nieuws.

Opvallend was deze regel tekst terwijl ik vanochtend Twitter doorworstelde op zoek naar kunst, exposities, beelden en het nieuws: ‘Wilders laments that “women can no longer show their blonde hair without fear” on Dutch streets.’.

Ik dacht even aan de haren van Donald T. en Geert W. Geen wonder dat ze er iets van weg hebben. Geen wonder dat ze beiden het grootste woord hebben. Geen wonder dat…

‘Footprint’ heb ik het beeld als titel meegegeven. ‘Footprint’ heb ik het gedoopt. Niet alleen omdat het past, maar ook om aan te geven dat elke stap die je zet gevolgen heeft. Omdat een stap op het zachte zandstrand iets doet met het ingezogen water, de zuurstof en de talloze zandkorrels. Omdat een stap duwt en perst en de energie in en rondom verandert.

Langzaam aan gaan we hier ook richting verkiezingen. Spannend gaat het zeker worden. Moest vanochtend opeens denken aan deze quote uit de film Indiana Jones and the last crusade:

”You must choose. But choose wisely, for as the true Grail will bring you life, a false one will take it from you.’

Mooie zondag.

 

Jan en Jans, de tijd en een spiegel

2017-01-19-007-2--smallWat zal het zeer doen, dacht ik nog. Zag Hillary een tikje in zichzelf gekeerd voor zich uit kijken. Waren die vochtige ogen nu vanwege het weer of was er meer aan de hand?

Het was gisteren een donkere dag. Niet dat het voor mij persoonlijk een trieste dag was, gelukkig verre van dat, maar er hing gevoelsmatig zo’n typische grauw aanvoelende deken overheen. De rode draad was natuurlijk de beëdiging van Donald T. als nieuwe president.

Maar er was meer. Zo las ik dat Robert Anker was overleden. Niet dat ik hem nu zo goed kende maar op nu uitgerekend te overlijden op de dag dat je nieuwe boek verschijnt? Ik vond het een vreemd aanvoelend en triest bericht.

Verder was er het zeer plotseling overlijden van VPRO’s hoofdredacteur Karen de Bok. Haar kende ik ook niet, maar wel de verschillende tv-programma’s. Van Dis in Afrika, Onze man in Teheran en Langs de overs van de Yangtze. Niet dat ik alle afleveringen daarvan zag, maar toch. Deze programma’s hadden allemaal iets schilderachtig moois en bleven boeien.

En dan was er natuurlijk het overlijden van Jan Kruis. 83 is ie geworden. ‘Kaas, koeien en Klompen’ las ik ergens. Jan was tekenaar en portretteerde het Nederlandse gezinsleven. Komplot met Opa en een rode ‘je weet wel’ kater. Jarenlang verkocht ik de Libelle. Keurig opgerold met een elastiekje er omheen vlogen ze over de toonbank. De Libelle las ik niet echt, was nou niet bepaald mijn lijfblad, maar de strip van Jan Kruis was af en toe om te schateren en vaak een spiegel van tijd en mens.

En die berichten kwamen nog voor het ‘Amerika first’ van de nieuwe kersverse Amerikaanse president. Ik zag een wat koele, zo niet ietwat ijzige Michelle en een vermoeid uitziende Barack. Had met ze te doen, maar vooral ook met allerlei andere aanwezigen. Die ik uiteraard niet kende.

Iemand schreef: ‘Het was nou niet bepaald een feestje’, daarmee volgens mij de spijker op de kop slaand. Hard en krachtig. De lat licht hoog voor Donald. Eigen schuld dikke bult, zo denk ik dan maar.

Op de officiële website van het Wite Huis verdween direct al een pagina dat ging over de rechten van homosexuelen en transgenders. Er ging ook een streep door de klimaatplannen. Ik dacht even aan die gebalde vuist van Donald T. Volgens mij gaan we nog interessante en spannende tijden tegemoet.

Mooie en schilderachtige zaterdag wens ik je.

 

Anna, Rothko en een innerlijke zonnebril

Een paar dagen geleden las ik een bijzonder mooi geschreven stuk tekst van Anna Enquist. De titel?
“Het verlangen naar de oppervlakte”.

Anna Enquist schreef het stuk als gastredacteur voor de Trouw. Hoe komt het dat de huidige cultuur de diepte zo drastisch afwijst?, vroeg ze zich af. Verder schrijft ze onder andere: Het bedwingen van angst voor de diepte, denk ik. Voor stilstand, verstilling. Eenzaamheid, machteloosheid. Angst dat er niemand naar je luistert en je uiteindelijk alleen bent met je eigen gedachten en gevoelens. Als een klein kind in zijn bed in een donkere kamer. Monsters verschuilen zich achter de gordijnen en onder het bed houdt een draak zich voorlopig nog stil. Het kind is alleen in een onoverzichtelijke en onbegrijpelijke wereld waar een enorme dreiging van uitgaat. Niemand zal hem beschermen, niemand weet hoe bang hij is. 

Petje af en een diepe buiging is wat mij rest. En een vleugje stilte om haar woorden te absorberen.

Ik moet nog iets nakijken. Een goeie vriend vroeg me om voor aanstaande week een dag te prikken en iets leuks uit te zoeken om te gaan zien, “dan gaan we samen op stap” waren zijn woorden door de telefoon.

Rothko in het Gemeentemuseum? Me laten meevoeren in de diepte en die wonderlijke wereld van zijn intense kleuren? Of naar Apeldoorn voor een tentoonstelling met als mooie titel “Sounds of Silence”
Bij die laatste hoor ik klanken van Simon en zijn collega Garfunkel en zie ik beelden uit “The Graduate” voorbij flitsen.
Of toch naar het Foam in Amsterdam? De foto’s van Vivian Maier schijnen de moeite waard te zijn..!
Of naar het Kröller-Müller Museum om ons blind te staren op het werk van Armando? Altijd lastig als er zoveel keuze’s zijn. Maar ik moet vandaag een knoop door hakken.

Vannacht droomde ik dat ik bovenop een berg stond en het landschap overzag. Het licht was zo bijzonder dat het nauwelijks te bevatten was. De ijle lucht zorgde er samen met de indrukken voor dat ik naar adem hapte.
De redding was een zonnebril, maar geen gewone. Ik had een ingebouwde, een mens kan soms vreemd dromen.
Mijn innerlijke zonnebril schoof als vanzelf getinte glaasjes voor mijn ziel zodat die niet verblind zou raken door al het schitterende Aardse licht. Even later moest ik me losrukken van de top en in beweging komen om stap voor stap de weg naar beneden te nemen en te aanvaarden. Terug naar de realiteit en het ritme van de dag. Ik had geen andere keuze.

Keuze.
Waarnaar toe deze week? Ik heb gelukkig nog even…

Fijne Zondag.

 

 

 

 

 

Levensverrichtingen, steunkousen en van gelijke waarde

Het is vrijdag. Het weekendgevoel komt langzaamaan dichterbij. Het gevoel van het weekend, anders dan de andere dagen, bestaat gelukkig nog steeds ondanks onze gewilde 24 uurs-economie. Het bestaat nog steeds ondanks dat ik, als ik wil, op zondag gewoon naar de supermarkt kan gaan en gewoon mijn boodschappen kan doen of geld uit een muur kan ontvangen. Het maakt voor de supermarkt en een automaat niet uit welke dag van de week het is. Er is geen verschil. De dagen zijn gelijke waarde.

Vandaag is er een landelijke actiedag om geld in te zamelen voor de strijd tegen Ebola. Om aandacht van de bevolking te vragen voor die afschuwelijke toestand waar mensen zich in bevinden. Ebola, het had een naam voor een land kunnen zijn of een naam voor een Koninkrijk in een sprookjesboek.
Ik heb jammer genoeg nog nooit een voet aan wal gezet in Afrika maar ik denk dat er in de gebieden waar het virus al duizenden slachtoffers heeft gemaakt geen weekendgevoel bestaat. Elke dag zal er wel hetzelfde zijn. Elke dag worden er mensen ziek. Elke dag gaan er mensen dood.

Ik heb een paar dagen geleden weer een woord bijgeleerd wat ik nog niet kende. “Levensverrichtingen”. Ik kwam het woord tegen in een stuk tekst over de zorg en de zorgen voor onze oudjes. Het woord schitterde in de tekst en de zin me tegemoet alsof het in neonletters was geschreven me meer wilde duiden dan waar het in de context voor werd gebruikt.

A.D.L. oftewel Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen. De tekst ging over het sluiten van verzorgingstehuizen. “Niet meer van deze tijd” was een ondertoon die mee deed in de klankkast.
In het mooi geschreven stukje tekst ging het o.a. over het aantrekken van steunkousen, de benen zwachtelen of het aanbrengen van exceemzalf. “Levensverrichtingen”. Ik vind het een prachtig woord. Een arsenaal-verrijking.

Ik denk dat er in verzorgingstehuizen wel een soort van weekendgevoel bestaat. Dat zijn meestal de dagen dat het er wat drukker is. De tijd dat kinderen, kleinkinderen of andere familieleden op bezoek komen. Als er tenminste tijd voor is. Als iets “gewoon” wordt dan lijkt het zich te transformeren tot een levensstijl.

Veel mensen hebben anno 2014 gewoon een druk leven. Flink gevulde dagen met allerlei verrichtingen en plichtplegingen. Tijd lijkt op dit moment kostbaar en beperkt. Als “tijd” als item de aandelenbeurs op zou gaan dan zouden we iets bijzonder grappigs kunnen beleven.

Vrijdag. Een dag van actie. Vandaag staan er drie fotoshoots gepland. Drie keer portretopnames voor het goede doel. Het geld wat de deelnemers betalen gaat naar de actie om hulp te bieden aan het bestrijden van het Ebola-virus. Misschien een druppel op een gloeiende plaat, maar alle beetjes helpen denk ik maar zo.

Dus ik heb vandaag wat werk te verrichten…

Fijn weekend.

 

 

 

 

 

 

 

Gelijkheid, taal en streven

Mart van Zwam“Wat de boer niet kent, dat vreet hij niet.” dat was één van de grondtonen in het nest waar de ooievaar me vroeger liefdevol in liet glijden. Of anders gezegd; het nest waar ik na een aantal flinke persingen van mijn lieve moeder in de nacht van een zaterdag op een zondag in terecht kwam.
Ik ben die eerste jaren gevoed en groot geworden met aardappels, vlees en jus. Pas later kwamen de héérlijke pasta’s, rijst, nasi, bami en andere lekkere gerechten. Toegegeven, ik eet bijna letterlijk alles, maar de gedachte aan sprinkhanen daar kan ik van gruwelen. Glibberigheden als oesters of mosselen rechtstreeks uit hun schelp zijn helaas niet aan mij besteedt. Qua karakter heb ik tijdens mijn leven wel ervaren dat ik altijd hongerig en benieuwd ben naar naar nieuwigheden om te ervaren en te proeven.

Een paar jaar geleden mocht ik op uitnodiging van een opdrachtgever een kijkje nemen in een Moskee. Het was mijn eerste ervaring. De schoenen gingen uit, die zette ik bij de rest van een indrukwekkende en bonte verzameling en ik zette mijn eerste voorzichtige stap naar binnen.
Wat mij vooral zijn bijgebleven en waren de prachtige kleuren van het interieur en de vormgeving van het geheel. En, wat nog belangrijker was, het ervaren van de onderlinge gelijkheid van de mannelijke Moskee bezoekers. Het verschil tussen vrouwen en mannen was iets wat ik weer niet kon bevatten en begrijpen. Die scheidslijn accepteert mijn hart niet. Het raakte me in de Moskee en ik bemerkte bij mezelf een gevoelsopstand.

Als keurig opgevoed katholiek jochie die met de hele school en dan ook verplicht in de kerkbank moest plaatsnemen keek ik soms vol ontzag en nieuwsgierigheid naar de verschillende naambordjes die op de banken vastgeschroefd waren. Ik weet nog heel goed dat ik me op die momenten afvroeg hoeveel geld je wel niet moest hebben om je naam op het naamplaatje van een kerkbank te kunnen krijgen.

In de Moskee waar ik als toeschouwer op kousenvoeten de sfeer mocht proeven was van naambordjes géén sprake. De eerste die binnenkomt gaat zitten en de tweede schuift aan. Enzovoorts, enzovoorts, legde mijn met een mooi Turks accent sprekende gastheer in onvervalst Nederlands uit. Die mate van gelijkheid raakte me diep, die beweging vond ik mooi. Het gaf mijn innerlijk heldere en andere informatie.

“Dreigjihadisme” kopte de Telegraaf een paar dagen geleden. Wat een bijzonder woord. Het lijkt me een mooi woord om te leggen tijdens een gezellig avondje scrabble. De woord- en letterwaarde zou wel eens kunnen oplopen.
Jihad. Ik kan het woord op dit moment bijna niet meer horen. De laatste tijd is het bijna elk uur in het nieuws. Als het woord hardop wordt uitgesproken laten de klanken een scherpte achter. De echo zoekt een bedding en wortelt zich diep.
Ik moest de betekenis even opzoeken maar vond het al snel. Het begrip Jihad komt uit het Arabisch. De woordstam is jhd dat “Streven” betekent. “Een inspanning gericht op een bepaald doel.”

Ondertussen is er een “Bijbel in gewone taal” verschenen. Een versie met aan deze tijd aangepaste woorden. Woorden die gemakkelijker te lezen en te begrijpen zijn. De kritiek op die versie begrijp ik wel. Een Ark is iets anders dan een boot. En “Scheppen” is overduidelijk iets anders dan “Maken”.
Je hebt taal en taal. Of zoals een een criticus het verwoordde: “Je kunt een gedicht van Gerrit Achterberg niet weergeven in een Jip en Jannekeverhaal. Beide taalzones hebben een eigen waarde, maar je moet ze niet met elkaar verwarren.”

Taal. Ik hou van de taal van mythen en poëzie.
En geloven? Ik geloof dat ik toe ben aan een vers kopje koffie.

Fijne dag.

Mart van Zwam

 

 

 

 

 

 

Passend, een puntje en een paaltje

20140913-0288-2Een van de eerste beslissingen die ik vanochtend moest nemen was het kiezen van een passende foto bij de geschreven tekst. Ik had al wat klaar maar bleef maar schrappen en toevoegen. Wat past en wat niet?
Deze foto met een punt en een paal in het beeld leek mij wel passend.

Vanochtend werden mijn ogen geconfronteerd met het bericht dat er weer iemand is onthoofd. Op het scherm van de laptop verscheen een foto van een geknielde man gehuld in oranje, naast de man staat een figuur in het zwart. De man in Oranje werd even later na het nemen van de foto vermoord. Het is bizar en te gruwelijk voor woorden. Als je ergens geen woorden aan kunt geven dan past misschien alleen een moment van stilte?

Het beeld deed me denken aan een scène uit de film “Se7en”. Op Youtube noemen ze dat stukje uit de film “The Box”. De scène speelt zich af op een stuk verlaten buitengebied van een stad, een soort niemandsland. Als toeschouwers zijn er de kijker(s) en een paar politieagenten die rondvliegen in een helikopter. Als decorstukken van het beeld staan er hoogspanningsmasten, misschien wel om symbolisch aan te geven hoe spanning kan oplopen. De hangende draden creëren wijzende lijnen in de beelden. De helikopter zorgt voor het nodige opwaaien van stof en zand.

Als kijker weet je dat er iets ergs gaat gebeuren, de spanning is voelbaar en in opbouw. Het einde van de film en het verhaal kan nog alle kanten op, maar dan gebeurt het schijnbaar onvermijdelijke. Dat wat je absoluut niet hoopt gebeurt uiteindelijk dan helaas toch. Ongeloof blijft als een leeg gevoel en knagend gevoel achter. Een indrukwekkend stukje filmgeschiedenis met een razend knappe voelbare dynamiek tussen de acteurs Morgan Freeman, Brad Pitt en Kevin Spacey als John Doe. De vader, een zoon en een gestoorde geest.

Fictie en de helaas harde realiteit van een nieuwsbericht. Misschien kunnen we vandaag een kaarsje opsteken voor David Haines. David Haines was een hulpverlener in dienst van de VN.

Terug naar het puntje en het paaltje…Ik las allerlei uitleg. Zo is of was er sprake van een putje of een pitje en als het erop aankomt. Maar ook als het op de uitvoering aankomt…!
Mijn verwarring neemt zienderogen toe.

Nou ja, als het punt je bij paaltje komt is het gewoon zondag.

Fijne dag.

Mart van Zwam