Beelden, een tafereel en het reisgedrag van een vrije geest

Mart van Zwam In de laatste minuten van de schemering keek ik nog eens goed de tuin rond. Het bood een tafereel van groei met de bijbehorende energie. Aangeleverd en per dag centimeters groeiend.

Tafereel. Ik hou van mooie woorden. Gelukkig was er vanochtend weer een geschreven en geplaatste stukje van mijn favoriete columnist: Sheila Sitalsing (De Volkskrant). Voor heel even was het verschrikkelijke nieuws vergeten van zeven(!) kogels in een rug of het beeld van een heersende(!) president met een geweer in de hand. Beelden kunnen mooi zijn, zelfs leuk of grappig, maar ook zo intens op het netvlies brandend dat er intern beschadigingen kunnen ontstaan.

Langzaam dwaalden mijn gedachten door de tuin, waarnemend wat waargenomen kan worden. In alle vrijheid, met alle ruimte die er zo mogelijk kan zijn. Zachtjes koppelden gedachten zich aan gevoel, zoals een bemande raket zich aan wachtende ruimtestation koppelt. Ergens was er de drang om te reizen (zie tekst van gisteren…) ook al is dat nu op slechts enkele vierkante meters. Het voordeel van dat soort reisgedrag is het volgende: een paspoort is niet nodig, een virus check overbodig. Van een quarantaine is geen sprake en de kleur oranje of rood blijven gewoon oranje of rood no matter what!

De rondzingende muziek gaf ondertussen haar eigen taferelen ten beste. Voorgeschoteld als een driegangenmenu, als een beeldhouwer die in een steen ziet wat kan en juist niet kan, een schilder die kleuren helder ziet, als een vrije geest in de materie van alledag.

Beelden, energie en de reis naar een ver land (1)

Langzaam groeide het idee als een op zich zelf staand energieveld: een verre reis maken. Om andere landschappen te ervaren. Dorps, stads, in de natuur, een samensmelting van beelden. Langzaam groeide de behoefte om dit deel van deze mij oh zo vertrouwde wereld los te laten. Ook omdat loslaten beschikbare en noodzakelijke ruimte creëert.

Maar wanneer begint de reis? Als deze periode van voorzichtig zijn en afstand houden vanwege Covid-19 voorbij is? Wanneer je incheckt en enige tijd later kunt instappen? Wanneer de vliegtuigmotoren brullen en suizen? Wanneer je je koffer pakt? Volgens mij begint reizen ver, ver daarvoor.

Ergens waren er ooit zaadjes gepland. In gedachten hoor ik nog Anneke Grönloh’s stem schallen door de volkswijk. Brandend zand en Soerabaja waren in mijn kindertijd een enorme hit en liedjes om mee te zingen ver voordat Karaoke haar intrede zou doen. Een ander zaadje was de film/musical ‘The King and I’ met de werkelijk onvergetelijke Yul Brynner als de Kong van Siam (nu Thailand). Verder in de tijd is een andere piek in de frequentie van prikkels: het aanschouwen van Paul Gauguin’s schilderijen die hij maakte van Polynesische vrouwen in hun landschap. Kleuren raakten zoals kleuren doen. Vorm, tijd, ruimte zijn een optelsom die het leven zo boeiend construeren.

Op reis dus. Naar een ver land, nieuwe beelden en intense indrukken en een nieuwe geliefde die me zal onthalen zoals beloofd: met een glimlach en een kus.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (14)

Mart van Zwam Langzaam zakte het warme verdwijnende licht achter de volgende rij huizen, de boomtoppen en schoorstenen achterlatend in het zwart van het beeld. Licht maakte plaats voor donker en zo zal het altijd blijven en gaan. Niets verstoord eeuwige natuurwetten.

We naderen het einde van augustus. Rustig en met gepaste tred en de nodige afstand in verband met het heersende virus. Nieuws reist wat af, zorgt voor de nodige onrust en alsmaar korter wordende lontjes. Tenminste daar lijkt het sterk op. Belagers belagen. Ook op het Binnenhof en aan de rand ervan. De beelden van de politici die heftig toe- en aangesproken werden door een ophitsende en/of opgehitste meute waren op z’n zachts gezegd niet fraai.

Ergens las ik iets over kruidnootjes in winkels, ergens iets over Zwarte Piet. Op een andere plek ging het over slavernij, discriminatie en ongelijkheid. Via Twitter las ik een bericht, met een geplaatste foto, over een allerlaatst etentje van drie volwassen kinderen en hun vader. Er was een melding dat de desbetreffende en op de foto zichtbare vader overmorgen euthanasie zou krijgen. Ik vroeg me bij het lezen en kijken af wat mensen op dit moment in de tijd werkelijk bezield.

Terug naar het zonlicht. Het licht dat een ander deel van de wereld zou gaan beschijnen. Ons in het donker achterlatend terwijl, virus of niet, de mens hevig verward lijkt.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (13)

Mart van Zwam De oude emmer met al zijn slijtage door tijd en gebruik bewoog langzaam heen en weer. Het zuchtje wind had er vat op en liet zien dat beweging niet zomaar beweging is. De oude dode tak van een boom, ooit gekregen van een kennis wiens blote rug ik mocht fotograferen, was drager van de lange duur.

Er zitten voordelen aan deze tijd van corona-beperkingen, tenminste als je ervoor open staat. Details zijn waardevoller, de blik is scherper, afstand bepalen ten opzichte van anderen in het dagelijkse leven is er een van verschillende niveau’s. Langzaam dwaalden mijn gedachten af naar de tijd van voorheen, een versterkende hekel krijgend aan de uitdrukking van ‘het nieuwe normaal’ want wat is dat nou eigenlijk: normaal?

Zien, kijken, waarnemen. De volgorde is van belang. Je moest het eerst maar eens zien, dan proberen goed te kijken om tenslotte te duiken in de waarneming van al. Achterliggende gedachten of vooringenomen met oordeel of niet bevinden zich in dezelfde niet zichtbare ruimte samen met veroordelen, zelfkennis en inzicht.

Ergens in de tuin streelden mijn ogen de groei van de groenten die zouden transformeren naar voedsel en een staat van verrukking. In de ruimte van voor, tijdens en ook na het eten.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (12)

Mart van Zwam Massaverlies. Dat was wel het meest afschrikwekkende woord van de laatste dagen. Ergens is er een ijskap, in dit geval Groenland, en zijn er bewegende gletsjers. Een vreselijk beeld in een onomkeerbaar proces, een ondergesneeuwd nieuwsitem vanwege het rondwarende en soms dodelijke virus.

Het einde van de hittegolf hebben we al gehad. Resteren zomerse temperaturen en een waarschuwing van Femke Halsema in het nieuws. Een ingelaste persconferentie met daarin vooral aandacht voor het woord ‘dringend’ voerde gisterenavond de boventoon. Complotdenkers togen aan de slag net zoals de critici. Via Twitter knalde men er stevig op los.

Vanochtend moest ik in de tuin een slak even tot de orde roepen om vooral mijn alsmaar groeiende Paksoi met rust te laten. Het was een dringend verzoek met (nog)geen verstrekkende gevolgen. Verder groeit de andere groente er in alle vrijheid stevig op los. Dat is ook de bedoeling van groente, tenminste dat is mijn positieve energie.

Tja, en hoe nu verder? Onze economie kan wel een klap verdragen en zal wel weer overeind krabbelen. Ons huishoudboekje lukt het ook wel om weer wat gevuld te raken. De werkenden in de zorg waar menig landgenoot (deed ik niet aan mee…)voor klapte om zo te steunen krijgen er helaas niets structureels bij.

Gelukkig hebben we de foto’s nog. En alle plaatjes plus de nodige filmpjes. Dat zelfde geld voor de ijskap te Groenland. Mooi voor later. Mooi ter herinnering.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (11)

De Volkskrant Langzaam drong de verfrissende lucht via de openstaande buitendeur de keuken binnen. Het was welkom zoals verfrissend welkom kan zijn. De hemel was al wat blauwig, hoe toepasselijk, terwijl het licht op haar eigen tempo het nachtelijk donker verdreef.

Scholen staan op het punt weer te beginnen, onrust op diverse wereldse plekken houden aan terwijl overheden vermengd of misschien wel vergiftigd door allerlei belangen proberen de boel in toom te houden. Indrukwekkend waren de beelden vanuit Wit-Rusland, dieptriest die vanuit het eigen land. Utrecht, Den Haag en anderen stonden in de belangstelling van de diverse media. Boze boeren trokken gisteren al trekkend naar het Mediapark in Hilversum terwijl een minister die zij wilden spreken als Zomergast amusant probeerde te delen en te duiden.

De voorpagina van de Volkskrant bood vanochtend een foto van een man in pak. Handen gevouwen, donkerrode stropdas. Een map dragend, voor de buik geplaatst, met daarin hoogstwaarschijnlijk een goed aanvalsplan, tenminste dat hoop ik dan maar. Een zwart mondmasker presenteerde zich in de foto als tijdsbeeld dat we niet zo snel meer kwijtraken. Verlossing, van een clownesk achtige met psychische uitspattingen heersende Amerikaanse President, lijkt hopelijk nabij. Althans dat is wat de geplaatste foto wil uitdragen.

Verlossing. Een bijzonder mooi woord en zo prachtig klinkend in deze tijd van leven. Verlossing van de hittegolf, de klimaatverandering, de agressie, een dictator, het virus. Het rijtje kun je in je eigen hoofd kosteloos aanvullen.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (10)

Gretchen Peters And there is love that makes a cup of tea. Zachtjes daalden de gezongen woorden van zangeres Gretchen Peters neer. Je kunt gewoon enthousiast raken van zoveel eenvoud en zo’n mooie poëtische aaneenschakeling van woorden op de juiste plek.

Zaterdag. De dag is goed en wel begonnen of de zoveelste challenge kwam voorbij. Net als diverse #’s en dan vooral die van #geendorhout. We leven een tijdperk, mijn perceptie dan, excuse me when I am wrong, dat elke stem schreeuwt om gehoord te worden. Luid, luider, vooral het luidst. Veel in de wereld geslingerde tweets beginnen op dit moment met IK. Veel commentaren starten met: Ik vind…

And there is love that makes a cup of thea. De spellingscontrole op mijn iPad maakt zich druk over de geschreven woorden. Geruststelling van mijn kant dat het allemaal okay is krijgt geen antwoord. Alsof er een Twilight ruimte bestaat tussen gevoel, machinerie en de werkelijkheid van de perceptie.

There is love that goes to prison

Love that goes to war

There is love that rows a lifeboat

Towards some shining golden shore

Wat een uitzicht die golden shore! Het schittert zo intens dat samengeknepen ogen bijna niet voldoende zijn. Toch weiger ik een zonnebril op te zetten omdat zonnebrillen ook niet de realiteit weergeven. Liever de indruk van de schittering dan het gefilterde licht! Soms droom ik van Ithaka of een ander eiland, dan weer van een in ieder geval een Odyssee die eeuwig duurt.

And there is love that makes a cup of tea

Asks you how you’re doing, and listens quietly

Slips you twenty dollars when your rent’s behind

That’s the kind of love I hope you find

Het is Zaterdag. Laat het maar schitteren.

Verbeeldingskracht, energie en het vakantiegevoel (9)

De Volkskrant Met een zachte plof viel het pakketje op de inmiddels aan vervanging toe zijnde  deurmat van kokos. Ik had toch niets online besteld? Was het een verkeerde bezorging? Een Fata Morgana door de alsmaar voortdurende eindeloze hitte? Ik realiseerde me dat mijn gang geen woestijn is met zand maar dat een deel van Nederland en vooral de Achterhoek alsmaar verder uitdroogt.

Het pakketje was vriendelijk en zorgzaam door post.nl in plastic verpakt. Er was een kaart bijgevoegd dat het pakket onderweg was beschadigd of zelfs niet compleet zou kunnen zijn. Sorry daarvoor.

Excuus aanvaard. Uiteraard. Spreekt voor zich. Wat ook mooi klinkt. De begeleidende brief in de kartonnen verpakking had als afzender: Marloes de Boer, Klantenservice. Het kwartje viel, net als de eerder op de kokosmat geplofte bezorging. Ik had het cadeauboek nu in handen. Een paperback met een ietwat beschadigde hoek aan de achterkant. Titel: La Superba. Schrijver: Ilja Leonard Pfeiffer.

Gratis en voor niets. Vanwege de Zomercampagne van de Volkskrant. Allen de achterkant was al een genot als je om woorden geeft. Indrukwekkende ode, tinteling, geestig, ijdelheid, dramatiek, enthousiasme, aanstekelijk, grenzenloos.

Genua? Wat weet ik nu van Genua behalve dan dat het in Italië ligt, een grote haven heeft en qua kaart een driehoek vormt met Turijn en Milaan? Benieuwd zijn en blijven. Volgens mij zijn dat de energierijke bronnen waar je fantastisch uit kunt putten. Onophoudelijk, altijd maar, voor zolang als je leven duurt.

Woorden zijn van belang en vooral die van goed gekozen. Met de juiste cadans, in een mooi en uitnodigend ritme. En laten we sorry gewoon weer vervangen door excuses. Die maken meer indruk en echoën langer na.