Frivoliteit, het vilein en de uithalende nagels

8E5261D2-A3B8-453E-A34F-FFD72D3CB01FFrivool. Het woord viel gisteren tijdens een uitzending van Boer zoekt Vrouw. De varianten m/v en v/m kwamen keurig en soms met een vleugje dramatiek in beeld. Af en toe was het lachen, op andere momenten tenenkrommend. Kwam vooral door de onmacht. Het programma is so wie so te vergelijken met een reclame voor thee van Pickwick. Bona of andere smeerboter zou ook kunnen.

Frivool, wuft, lichtzinnig. De woorden rolden door de kamer en al bijna linea recta mijn ‘t mooi Woorden boekje in dat steeds gevulder raakt. à propos Latijn frīvolus ‘waardeloos, nietig, onbeduidend’.

Conglomeraat. Toevallige samenvoeging van ongelijke delen. Een mens kan zomaar eens wat opsteken. Ik ben ondertussen begon met House off Cards. Het seizoen zonder de aanwezige en acterende Kevin Spacey wiens naam trouwens bijna niet meer genoemd mag worden. Hoezeer de beeldschone Robin Wright ook haar best doet en aantrekkelijk blijft is de jus wel zo’n beetje van de serie af. Wat over blijft is een geforceerd einde van wat begon als een heerlijk onderhoudend verhaal en kijkje in het Witte Huis. Conglomeraat kwam voor in een gesprek tussen Robin en een ander mens met belangen. Ik mis Frank. Zijn vilein, smerige streken, gluiperige bewegingen, zijn boosaardigheid en vooral ook de manier waarop hij met zijn gelaatstrekken je als kijker boeide. 

Ondertussen is het maandag. Alweer. Een nieuwe week is begonnen. Maar niet voordat woorden als ontreddering, hulpeloosheid, bombardement, honger, dorst en uitgemoord ook de revue passeren en in het licht staan. Jemen lijkt ver weg maar is ook zo dichtbij.

Frank Underwood en Claire. Ik mis de stiekeme plannetjes, de chemie, liefde maar zeker ook de heerlijk uithalende nagels van haar. Oh, Claire…

 

 

Herfstblad, Georgian blauw en de slang die in haar eigen staart bijt

A25F5821-4D79-474E-B784-3A1C8A20BA9B

Een stuk of twaalf kruiwagens met herfstblad. Dat deed het hem. Op reis gingen de gedachten, vol alsmaar vervagende herinneringen en dat in hun eigen tempo. Lichamelijk tuinwerk heeft ook zo zijn voordelen. Lekker buiten, vogels in de lucht, handen in de grond of in werkhandschoenen. Ontspannen geest in beschikbare ruimte. Zoiets.

Zen. Veel mensen zijn op zoek naar Zen en balans. Alsof het eerste toverkracht heeft en het tweede een noodzaak in zich herbergt. Op weg naar het herfstblad passeerden mijn reisgenote en ik een flinke file. Een langzaam opschuivende massa gevormd door onderdelen van blik. Vierbaans koppelde zich als woord aan flessenhals. Het was zaterdag en dat zouden we weten ook. Het vormde in ieder geval een groot contrast met het gevoel van Zen en in balans zijn. 

En nu verder. Tenslotte is het zondag. Een mooie dag voor (zelf)reflectie en vooral vorm en beeld. De tijd kan even wachten en stilstaan wat mij betreft. Herfstbladeren kleven als het ware nog gevoelsmatig aan vingers terwijl het beeldend werk rustig wacht maar ook klopt van verlangen. 

Ik zag de witte tegel op mijn werkblad, maakte er snel een foto van. Zie resultaat. Het wit is geen wit meer terwijl blauw toch haar blauwzijn heeft behouden. Het eerste komt door de lichtbron. De kleurtemperatuur daarvan zorgt ervoor dat fotografisch gezien het wit geen wit is maar eerder gelig. Het is maar een weetje, maar toch. 

De witte tegel is trouwens afkomstig van een uitgebikte keukenvloer. Restanten liggen keurig opgestapeld in de schuur. Wachtend op hun moment van hergebruik. Een van de tegels heeft nu gezelschap gekregen van deels uitgesmeerde Georgian blauw van het type olieverf. Het is maar een weetje, maar toch.

In gedachten zie ik nog die indrukwekkende file en vooral het probleem. Langzaam schoven ze op, de reizigers van A naar B en die van hot naar her. De geforceerde stoet leek op een slang die alsmaar in haar eigen staart lijkt te bijten. Het is maar een weetje, maar toch.

Zondag. Zen en in balans. Laat maar komen die rustdag! 

 

Bach, de dood en het zachte huilen van intens geluk

85E6B72E-E579-4EA3-9CF7-D8D840700E52We gaan vandaag mijn moeder begraven

ik hoop dat het regent

in stilte

heel zacht

op z’n Bach’s

De weergoden waren gisteren tegen of voor. Net zoals je wilt. De hemel brak open, de zon schitterde. Even later als nadrukkelijk aanwezig in tijd en in de ruimte door het gebruikte glas en lood. De ruimte van afscheid nemen werd mede daardoor zeer prettig verlicht.

Gedachten wisselden stuivertje met taferelen. Fantasie met die van werkelijkheid. Een trillende aarde, verbrede snelwegen, krimpende natuur. Ze kwamen naar voren tijdens de wandeling langs allerlei graven. Daar waar naast elkaar wedijvert met de schoonheid van onregelmatigheid.

Ik hou van mos. Altijd al gedaan. Net als oude graven en moderne opvattingen. Bij het lezen van sommige sterfjaren kan ik zomaar in katzwijm raken of zwaar onder de indruk beneveld zijn. Hoe barokker des te beter, hoe meer kitsch en goedbedoelde tuinkabouters en knuffels des te groter mijn innerlijk begripvolle lach. 

Ergens vloog er een vogel. Dwarrelde een herfstblad naar beneden. Lagen bloemen te verdorren om aan te geven dat tijd een wetmatigheid is. In de verte was er beweging en menselijke stilstand tijdens Allerzielen. Sommige graven werden bezocht, andere niet. 

Haar kist zakte. Ik zag de doodgravers kijken met een grimas, alsof ze een grote boodschap moesten. Het denkbeeldige persen hield gelijke tred met het zakken van. Laatste rozen namen hun vlucht op de kist, de diepte van het graf was indrukwekkend en niet meer leeg. 

Nog even en dan hou ik er over op want er komt een kleinkind. Nieuw leven dient zich bijna aan terwijl oud en voltooid aan de fase van ontbinding begint. Wat mij betreft laat de natuur zich van haar meest opgeruimde kant zien. Moeder zweeft allang ergens daarboven. Misschien als geest zoals sommige beweren, wellicht als liefdevolle energie.

Thuis was er Bach. Uiteindelijk. Niet alleen om uitgeleide te doen. Ook als reisgezelschap van haar stem die aan het proces van vervaging begint.

Er komt een kleinkind. Mijn dochters buik is zo rond dat het je naar adem laat happen. Straks is er het zuchten, opgevangen weeën, alsmaar toenemende ontsluiting en het zachte huilen van intens geluk.

Dag moeder. 

 

Opgebaard zijn, zingeving en het failliet van de beleving

71E57719-E52D-497B-872E-0804F3F31125

De mensen van het uitvaartcentrum waar mijn moeder lag opgebaard konden er hoogstwaarschijnlijk ook niets aan doen. Het was niet alleen treurig om te zien maar zeker ook om te beleven.

Vanaf moment een, die van binnenkomst, verlangde ik al naar een uitmuntende architect. Een die sfeer, diepgang en zingeving kan bundelen tot energie. Vanaf moment twee toen ik de enkele kunst aan de muren ontwaarde was mijn behoefte naar een van Rothko’s stille werken groot. 

Het was er druk te noemen. Kennelijk was er een jonge vrouw overleden met nogal een forse familie, vrienden en kennissenkring. Mijn moeders plek was een zogeheten familiekamer. Bij binnenkomst een tafel en twee stoelen, een gastenboek om te tekenen, een foto op tafel. Twee of drie passen verderop een tweezitter en een bijpassende stoel. Een bonsai op een tafeltje met als gezelschap een doos goedkope tissues. 

De kist, haar kist, stond op een verhoging. Moeder leek niet op mijn moeder. Kennelijk hadden of de kunstenaars der opbaring zich vergist of konden ze niet anders c.q. beter. Het beeld had zelfs bij Madame Tussaud nog een flater geslagen en dat wil wat zeggen.

Moment drie was daar. Ik verlangde sterk naar wat van Bernini of Michelangelo.  Naar naar het danseresje van Degas, een van de vrouwbeelden van Giacometti of de controversiële Pietà van onze Caspar Berger. In stilte en op haar eigen tempo kwam de lijst snel in haar groeiperiode. 

Beleving. In deze tijd is beleving en het ‘beleven van’ vervallen tot een marketingtool. Je ziet het gebeuren in winkels, bedrijven, in ziekenhuizen en al waar je maar komt. De klant moet niet alleen tevreden zijn maar vooral happy. Vooral dat laatste is een groot goed geworden. Happy, Happinez. En dat elke dag, op elk uur, op elk moment.

In het openbaar vervoer, mijn heen weer reis, is vaak wat te beleven. Buiten was er de opslokkende duisternis van de novembermaand, binnen waren er de reizigers. Drie mensen op leeftijd waren met elkaar in gesprek. Ter afscheid klonk het welgemeende “Nou, hou je goed he…!. 

Ik besloot toen, toen, voor als de tijd daar is (en dat duurt nog wel even want ik heb nog veel te doen…) me te laten opbaren. Óf in een door mij innig geliefd museum, bijvoorbeeld bij het Melkmeisje of iets van Van Gogh, Armando of Rothko of (on)gewoon thuis. 

De beleving is failliet. Met een rouwrandje. Failliet verklaard door de curator van wie het concert des levens ook geen program heeft. 

P.s. Beeld: ‘When life itself is a puzzle’ 
©Mart van Zwam
100 cm x 75 cm

 

De geestdrift, de schaamte en de loutering

BEF11BD2-D1B9-4007-ABF8-91608BA4178AVreemde dagen zijn het. Vervreemdend. Bevreemdend ook. Het zijn de dagen van persoonlijk loslaten, het besef en dat allemaal in een mix van mijmeren, poëzie en de realiteit van het leven. 

‘t mooi Woorden boekje’ vordert gestaag. Gisteren kwam daar het bijzondere woord loutering bij. Geschreven op een van de pagina’s van een boekje dat ooit door de moeder van mijn kinderen in India werd gekocht en ik geschonken kreeg.

Loutering. Affinage, Beproeving, Catharis, Raffinage, Reiniging, Zuivering. Catharsis: emotionele zuivering. Het internet is een goeie en bijzondere plek om te struinen en eens rustig rond te kijken. 

Het internet. Beelden uit Jemen sla ik maar over. Ze zijn te verschrikkelijk. Schaamte wint het (nog)van boosheid. De bekeken beelden zien er wat mij betreft vergelijkbaar uit met de eerste foto’s van de concentratiekampen. De bekende foto’s die toen de wereld over gingen. In de tijd dat ‘Wir haben es nicht gewußt’ als uitspraak met een dramatische ondertoon van stilte het levenslicht zag.

Het internet. Het is daar uitkijken geblazen. Net als op de weg en in het verkeer. Daar waar verslaving al lang aan een zegetocht is begonnen. Het stikt daar van de bellers en appenden. Mensen die het niet kunnen laten en/of lijden aan zelfoverschatting. Dwazen in een land van (verkeers)regels, verdoofden in een woud vol uitdagingen en prikkels. 

Het internet. Ik zag gisteren een minister wankelen door de emoties en gedragen verantwoordelijkheid. Natuurlijk kwam dat door het failliet van de ziekenhuizen die hij voor het gemak een paar dagen ervoor nog vergeleek met ‘een stapel stenen’. Alsof een huis ingericht met zorg en liefde voor de mens een bedrijf is dat je zomaar met een hamerslag kunt sluiten. 

Loutering. Het was inderdaad het woord van de dag. 

 

Het niemandsland, de vorm en de grote optocht

632EA7CA-21B9-4AC7-9B59-DD51CA7A0ADFHet was gisteren zo’n typische dag na de dag. Na het overlijden. De lucht kleurde grijs. Het was buiten vochtig met af en toe een beetje regen. De temperatuur was laag te noemen en de wind gurend. 

Tja, zo’n dag dus. Ik zat in een soort niemandsland. Een ruimte die tussen de dood en aanstaande geboorte zit. Gevoelsmatig dan. Aan de ene kant een moeder die net is gestorven, aan de andere kant (van een grote plas water) een dochter die haar en hun eerste kind verwacht.

Ruimte kan veel beteken. Opleveren ook. Ik zag vanochtend of liever gezegd vannacht dat Trump toch naar Pittsburg is gegaan. Nabestaanden van de schietpartij verzochten hem niet te komen, maar deze egopresident ging toch. Veel mensen verzochten hem zich uit te spreken tegen racistische en antisemitische organisaties maar dat deed hij niet, dus was de man een onwelkome gast. 

Wat doe je op zo’n dag? Zo eentje die we the day after zijn gaan noemen? Och, ik bladerde wat door teksten van ontwikkelde geesten. Las iets over het Universum en de ‘kwantum-soep’ van Deepak Chopra. Bezocht enkele gedichten en poëzie en uiteraard was er muziek. Veel, heel veel muziek.

Beeldend en nederig stelde ik me de ruimte voor. Een soort mengeling tussen het Rijksmuseum, Kröller Müller, het Haags Gemeentemuseum, Boijmans van Beuningen, Van Gogh in Amsterdam en uiteraard Insel Hombroich. 

Reeds lang gestorven kunstenaars kwamen voorbij. Als in een optocht van achter de groene heuvels (Boudewijn de Groot). Jeroen Bosch knipoogde wat, Jan steen deed er een schepje bovenop. Vincent, acht Vincent, bepaalde kleur en vorm. Cézanne overtroefde de immer luidruchtige Picasso, Lucio Fontana sneed nogmaals en willens en wetens in een canvas om te benadrukken hoe modern hij nog steeds is. 

En dan was er nog dat vierkant. Nadrukkelijk aanwezig. Veelzeggend. In de vorm waar bijna niet aan te ontsnappen valt. Dat zwart niet hetzelfde is als donker en somber moge duidelijk zijn. Lang leve Malevitsj! 

 

De toon, kleur en de alsmaar voortrollende sfeer

2222EECF-6BA5-4538-9445-DF96E1FD35DBHet toegestuurde ‘Erbarme dich’ deed zijn werk. Het nestelde zich, wakkerde aan en groeide er op los. Qua toon, kleur en sfeer.

Ondertussen kwam de drager op wielen uit de laatste kamer. Zacht doek verhulde het lichaam. Rijden door de gang, zachte stemmen van mensen in het grijs die hun werk doen. Een uitgeleide van medewerkers van het zorgcentrum in keurige opstelling, handen op de rug. Een moment van stilte en kort afscheid. De lift naar beneden en hup daar schoof het stoffelijk overschot in de lange auto met de bekende grijze vlaggetjes. 

‘Erbarme dich’. Hoeveel gedachten kan een mens hebben? Het zou morgen, vandaag dus, gaan regenen. Files zouden fors langer worden. Merkel maakte bekend dat ze stopt. Het woord migrantenkaravaan moest ik onthouden. ‘Wir schaffen das’ in contact brengen met de serieuze toestand en werkelijk humanitaire en schandalige ramp in Jemen.

Nee, ik ben niet zo geweldig kerks. Maar weet wel, voel zeker, dat er meer is dan boven en beneden, hel en hemel. Ook is er een binnen en buiten en de mogelijkheid, mits kunnen, om naar buiten te gaan zonder binnen te verlaten en vice versa.

‘Erbarme dich’. Stiekem en in gepaste stilte vroeg ik me af welke kleuren in de komende dagen de boventoon zouden voeren. Was er klaroengeschal of toch passende vioolmuziek. Rouw of trouw aan mezelf? Rood en geel of toch vooral het diepe zwartachtige. Kobaltblauw? Lucebert en Armando ineen en samen? 

‘Erbarme dich’. Bach moest tijdens zijn leven tien kinderen begraven. Dat vormt niet alleen een mens maar kleurt hem ook. Zo ook de muziek.

alles van waarde is weerloos

wordt van aanraakbaarheid rijk

en aan alles gelijk

-Lucebert

Zondag, tijd en ruimte, geluk en hoop

421A7333-0C58-47B9-AF7E-99B6542FA726Het was gisteren een dag zoals alle andere maar ook zeker weer niet. Ontbijt, een warme douche, nagels knippen, beddengoed wassen. Klassieke muziek aan. Behoefte aan sfeer die een zondag maakt tot wat zondag is.

Geen bericht van zachtjes overlijden. Het lichaam dat steeds minder mijn moeder lijkt te zijn ademde nog steeds door. In gedachten zag ik deken en laken bewegen op een cadans van nu in de tijd van het heden. Tijdens een dag die we ook nog altijd liefkozend de zevende dag noemen.

Stilletjes miste ik kerkklokken. Ergens in de verte. Wist dat een paar uur later de supermarkten weer hun deuren zouden openen. Wist dat een leven eindig is omdat dat nu eenmaal de bedoeling is. Wist ook dat na zes dagen er een dag van rust zou moeten volgen omdat dat nu eenmaal goed is voor de mens.

Wintertijd. Het was weer even wennen. Alsof het tackelen van een natuurlijk fenomeen zoals het bioritme nu eenmaal bestaat. En niet voor niets in het leven is geroepen. 

De klassieker (Ajax tegen Feijenoord) stond op het programma. Naar later zou blijken was de wedstrijd al snel onthoofd en ontdaan van wat een klassieker zo mooi kan maken. Een lichaam moest vanwege een rode kaart al snel het (speel)veld verlaten. Elf tegen tien spelers bleven er over. Mijn grote zoon en ik schoven ons eten naar binnen terwijl het, wat een intens gevecht om de bal zou moeten zijn, zich voor onze ogen afspeelde. Hoogtepunten tijdens Studio Sport zijn ook hoogtepunten. En een traditie. 

2.52 in de nacht. Terwijl ik de vorige regels schreef klonk er een modern pingeltje. Eindelijk, eindelijk en gelukkig was het bericht daar. Dat ze vredig is ingeslapen. Ondertussen. In de ruimte van de tijd die we wel moeten tellen en registreren omdat we anders het overzicht kwijt raken.

‘Fortuna e speranza’ van Antonio Caldera. Door Cecilia Bartoli en Sol Gabetta. Zang versus Cello. Het klonk zachtjes door de kamer. Als begeleidende engelen in de lucht. ‘Fortuna e speranza’. Geluk en hoop’. Hoe toepasselijk. 

Sterkte en/of gecondoleerd. Ze gaan straks uiteraard volgen. Het laatste woord zocht ik ook maar even op. Medelijden, medeleven, deelname, rouwbeklag. Aan beide woorden: sterkte en gecondoleerd heb ik in dit verband een hartgrondige hekel. Dus schrijf ze niet, spreek ze liever niet naar me uit. Wees creatief vanuit het hart. Of wees even stil. Dat kan zelfs op een mooie maandag in het late restant van oktober.