Author Archives: Mart

Beelden, ervaring en veronderstellingen

‘In het schildersproces’ (werktitel en detail)- Mart van Zwam

‘In het schildersproces’ (werktitel en detail)- Mart van Zwam

Er was niet zoveel verandert in het bos. De gewoonlijke bomen, takken en struiken. Wel wat meer groen vanwege de tijd van het jaar. Jammer genoeg net zoveel zwerfafval als op andere dagen. En toch, toch was er een verschil. Misschien speelde het gevoel parten of was mijn indruk gewoon een andere. Was ik weer een paar weken ouder of wellicht fitter qua lijf en geest. 

Het Noordbrabantsmusem koopt een ‘wilde’ Jan Sluijters op de TEFAF. Het bericht van de aankoop ‘zittend naakt’ kwam als een welkome gast tijdens de zaterdagmiddag. De complete en huidige expositie ‘Jan Sluijters-De wilde jaren’ is nog maar tot en met 7 april te zien, dus wil je het bekijken en vooral ervaren dan is enige haast geboden. 

Gisterenavond zag ik een film over dementie, beelden, eenzaamheid en kunstmatige intelligentie. Behalve mooi werd er een oude en inmiddels overleden onderzoeker/filosoof aangehaald wiens naam ik gek of grappig genoeg niet heb kunnen onthouden. In ieder geval werd zijn bevinding dat een herinnering niet rechtstreeks uit ‘de bron’ voorkomt maar je laatste herinnering aan die herinnering is wetenschappelijk onderzocht en bevestigd. Herinneringen zijn dus aldus het script van de film te vergelijken met een fotokopie van een fotokopie van een fotokopie enz. enz.

Beelden, herinneringen, veronderstellingen, vervagen, inkleuren, oordelen of juist niet? Het blijft een wonderlijke wereld wat er allemaal met en in de mens gebeurt. Dat kunst eraan kan bijdragen staat als een paal boven water. Maar niet in het bos. Daar zijn beelden als die van David Hockney (Van Gogh Museum t/m 26 mei 2019) te ervaren. Mits je daarvoor openstaat natuurlijk. 

De lente vieren, een boek kopen en een rok dragen

C73D450C-788E-4113-B7FB-466923CD1BC3Vier de lente, koop een boek!

Terwijl de binnenstad minder druk leek dan normaal, maar wat is dat dan, de zon haar best deed om lenteachtig te schijnen en er opvallend veel politie surveilleerde was het op sommige plekken de gebruikelijke warboel. Ronkende bestelbusjes, scheurende scooters, fietsers en anderen met stress en haast. Het gebruikelijke beeld. Gemiddeld. Normaal.

Ik kon het me verbeelden maar zag de stad plus de mensen nog natrillen van de afgelopen verkiezingen inclusief de enorme overwinning en het grote triomf. Tekens op de grond tijdens de wandeltocht lieten weer eens zien waar ooit de grote ramp, het oorlogsbombardement, plaatsvond. Een enorm gebied werd verwoest. Huizen en panden, inclusief slachtoffers gingen in de vlammen op. 

Fascistisch. Het woord moest nog wel nagalmen in de straten. Straten waar ooit glimmende laarzen dreunden, mensen werden opgepakt om nooit meer terug te keren. Terreur was er toen volop. Angst voor ‘die ander’ ook. Die lijkt gewoon en van alle tijden te zijn. 

Vier de lente, koop een boek! Stiekem hoopte ik dat het bord met de daarop geschreven tekst zou helpen. Helpen om niet alleen verstrooiing te vinden of de fantasie te prikkelen, voorstellingsvermogen verder uit te bouwen of empathie te vervolmaken. Nee, in stilte hoopte ik dat het zou bijdragen tot het vinden van de juiste woorden en het communiceren in het algemeen. Lezen bevordert namelijk ook de ontwikkeling van hoe met elkaar te verkeren. Wat we ergens van vinden en onze smaak. 

Vier de lente, koop een boek! Tegelijkertijd was het gisteren rokjesdag. Tenminste daar hoopte ik op. “Eén rokje maakt geen rokjesdag. Tien rokjes maken zelfs geen rokjesdag. Hoe uitbundig de zon gisteren ook scheen, er stond ook een venijnige, koude bries, precies op kniehoogte….” Martin Brill.

Ik mis Martin Brill. Nog altijd en juist nu. 

De lente, verkiezingen en de uil van Minerva

06B51F23-FA81-4AA7-BCD8-1F759B31D2D3‘De uil van Minerva spreidt zijn vleugels bij het vallen van de avond’. 

Vanaf vandaag waait er een nieuwe wind door het land. Misschien niet of wel zo sterk als vooraf werd gevreesd of wellicht door sommigen zelfs werd gehoopt, maar toch. Afgaande op het tellen der stemmen kunnen we de komende tijd, hoelang die tijd duurt is aan ons, onze borst wel degelijk nat maken. 

Vreemd genoeg of misschien heeft het zo moeten zijn valt de nieuwe en aangewakkerde wind samen met het begin van de astronomische lente. Altijd de moeite waard. Ik heb niet zoveel verstand van vogels maar verwacht dat dat ook de uilen er mee in hun nopjes zullen zijn.

Ik zag en hoorde de overwinningsspeech van Forum Voor Democratie. De eerder aangehaalde zin met Minerva was de openingszin. Zag hoe de voorman ervan zich uitsloofde om toch maar vooral, zo veel als mogelijk was, intelligent en vooral belezen over te komen. Zag het publiek smullen van een ster in een soort diepzwart geschetst (polder)landschap. Het beeld ontstond alsof er een Witte Reus was opgestaan om de was te ontdoen van een voel- en zichtbare grauwsluier. Retoriek is van alle tijden. Voorbeelden zijn er genoeg en te over. Wij dames en heren hebben onze eigen variant van ‘Trump’. Bij deze. Van harte gefeliciteerd! 

De uil van Minerva. De boekenweek is begonnen. Eindelijk iets positiefs. Misschien is het u ontgaan door de verschrikkingen te Utrecht en alle heisa rondom de verkiezingen? Ik meld het maar even. Zag deze week nog een hartstochtelijk pleidooi van Jan Siebelink om toch vooral, vooral te lezen. Meer, meer, meer…klinkt ook in dit geval toch beduidend aantrekkelijker dan minder (3x). 

In gedachten zag ik het beeld van een beledigde Uil. Zag ook de Uil uit de Fabeltjeskrant zoals ook de Uil uit Winnie de Poeh. Ze werden gelukkig niet verdrongen door de geur van lavendel, egotripperij, de bijna ziekelijk aandoende behoefte om altijd in het middelpunt te staan, het bespelen van het volk, poseren op een vleugel of die beruchte naaktfoto tijdens de afgelopen voorbije zomer. 

 

Amsterdam, de stad en het verlangen

ADF6A8EA-24EC-48B4-95F6-607A5C9531C7Het was gisteren een stralende dag voor een bezoek aan Amsterdam. Zoonlief en ik hadden een mooie treinreis vanuit de stad in de provincie, trokken met de trein over een gelukkig goedgevulde Waal en Rijn, passeerden landschapsvlakken gevuld met de onvermijdelijke blokkendozen van distributiecentra en ellenlange rijen met verkeer.

Amsterdam! Wat direct opviel was de hoeveelheid aan agenten. Zeker na het trieste incident in Utrecht, aanslag of niet, bood de uniforme werkriem die rond de heupen danste een zeer trieste aanblik. Voor het centraal station was de slang met een hoeveelheid aan mensen, toerist of niet, in beweging. Verkeer deed wat het kon, trams wat moest. Opletten in Amsterdam blijft geboden, aanschouwen is als een kunst.

Ontdoe je Amsterdam van al haar uitwas, toerisme en gekkigheden blijft er een stad, en vooral binnenstad, over die zeer de moeite waard is en dat vooral in het licht zoals het zich gisteren liet zien. Trapjes waren op of afstapjes naar een andere ruimte en binnenwereld, bruggen over grachten veel meer dan overbruggingen van. 

Hier en daar waren ‘influencers’ in de weer. Oftewel om gefotografeerd te worden dan wel om zichzelf te vereeuwigen. Hopend op kansen, carrière en bakken geld. Bijzonder genoeg past het uitstekend in een stad die zich graag laat zien, zich zeer graag laat verbeelden en er prat op gaat dat er alles mogelijk is. Tulpenbollen, klompen, een kaasschaaf en aardewerk van Delfs-blauw, de onvermijdelijke t-shirts. Wegopbreking wisselde af met chaotisch aandoend heen en weer verkeer plus doorstroom, scheefhangende huizen met ernaast gelegen ondersteunende panden. 

Amsterdam al wandelend ontdekken is net zoiets als het uitkleden van een mooie vrouw in het glinsterende en zinneprikkelende licht op het water van de grachten. Je hoopt dat er geen einde aankomt omdat naakt en bloot nu eenmaal een onwaarschijnlijk mooie uitstraling hebben dat je graag wil uitstellen. Maar niet omdat het niet bevalt. Dat zeer zeker niet. Het komt meer omdat zo’n tocht nu eenmaal avontuurlijk blijft. Telkens verrassend. Zelfs verslavend. Altijd intens verlangend naar meer. 

 

De beelden, een nepaccount en een uitnodigend wit vlak

D632888D-E27F-4799-ADC2-C16FEC7F4867Qua beeld(en) was en werd het gisteren een andere maandag dan een doodgewone. Het land werd opgeschrikt, in de provincie Utrecht was het niveau van dreiging het meest voelbaar, de extra lange life-journaals die de kijkers op de hoogte hielden wakkerden steeds meer zorg en angst aan.

Terwijl alle politieke partijen hun werkzaamheden voor de aankomende verkiezingen staakten was er eentje die er gewoon mee doorging. Ondertussen waren de straten te Utrecht stil en leeg en gaf het een desolate plus verarmde aanblik. Niet alleen het leven leek er stil te staan, ook de zo volop geprezen en intens gekoesterde economie was er onderdeel van.

Ik hoorde s’avonds vlak voor ik het nieuws uitzette omdat genoeg nu eenmaal genoeg is over social-media. Dat er op Twitter al snel nepaccounts met de naam van de hoofdverdachte waren aangemaakt. Voor mij, menselijkerwijs gesproken, was dat een van de dieptepunten van de dag. Stephen Fry heeft gelijk, het internet is een Pandora’s Box. 

Het was gisteren een dag waar menig scenarioschrijver uit Hollywood of Europa zijn tanden best in zou willen zetten denk ik. Of een gerenommeerde documentaire maker. Dat kan natuurlijk ook. Voorbij kwam de dood van Theo van Gogh, de diverse stille tochten en het gegooi van bloemen vanaf de viaducten tijdens de laatste tocht van Pim Fortuyn. Heel even dacht ik nog aan de MH17 en de tijd erna. Zag de stofwolken van geweld zich samenvoegen met de energie van hoop. 

Een wit vlak. Er stond een wit vlak op me te wachten. Op de schildersezel. Geduldig, warm en vooral ook uitnodigend. Uiteindelijk oningevuld. Misschien moet social-media gewoon op zwart, wellicht het hele World Wide Web. Misschien is het ons wel te machtig, wellicht boven ons hoofd en kunnen gegroeid. 

 

Het bos, de natuur en de uiteindelijke stilte

57EE922F-7AD9-4DA7-9E4D-E5F4207162D0Het was op sommige plekken een grote modderpoel. Om er langs te geraken was het zoeken en vooral balanceren langs droge smalle randen die uitkomst boden. De regen van de afgelopen dagen had haar doel bereikt. Wind had huis gehouden, er waren veel afgebroken takken en een extra aantal pas ontwortelde bomen.

Tegenwoordig moet je bij ons een flink stuk lopen wil je niets meer horen van de lawaaierige en vaak ook schreeuwerige buitenwereld. Het duurt een tijd voordat je de wereld van bebouwing en de commercie achter je kunt laten. Ik probeerde het moment te vinden van irritant geluid. Daar nog wel, daar niet meer. Stilte. Eindelijk stilte. 

Een flink stuk verderop werd ik opeens overvallen door het geluid van twee nog jonge stammen van eenzelfde soort die ergens langs elkaar schuurden. Het ontstane geluid had iets horror-achtigs. Beelden, ook uit allerlei films, sprongen uit laden en kasten. Sprongen naar voren en wedijverden. Dongen naar de gunst van de gebruiker. Aandacht komt nu eenmaal overal voor.

Een stuk schors, gelegen langs de rand van een pad, trok mijn blik. Het viel niet alleen op door kleurtinten, tekening en de vorm, maar ook doordat het proces van loslaten en losgelaten zijn zo beeldend was weergegeven. Alsof een boom zijn of haar jas had uitgedaan. 

Ergens was er behoefte aan toevoeging en duiding door Midas Dekkers. Als bioloog, presentator en schrijver van mooie heldere stukjes over het wel en wee in de natuur. Nergens was er behoefte aan Freek Vonk. Naar mijn smaak veel te schreeuwerig, belust op aandacht en wat al niet meer. 

David Hockney en Vincent van Gogh. Van Gogh & Hockney. ‘The joy of nature’. Nu te zien in het Van Gogh Museum te Amsterdam. Beide grootheden in een tentoonstelling die je nog tot en met 26 mei kunt bekijken en beleven.

Aanschouwen. Een mooi woord. En dat in het zo intens stille maar ook zondags aandoend bos. 

 

De Tefaf, de kunst en haar dolle dwaze rijken

Terwijl honderden privé vliegtuigen een voor een binnenvlogen voor een of meerdere dagen Tefaf in Maastricht kreeg ik via een bericht van de Volkskrant een scherpe aanbieding voor een dagje Wellness. Voor nog geen acht euri zou ik in de watten gelegd worden en ontspannen.

Rare jongens (en meisjes…)die rijken. Een tentoongesteld en langgerekt schilderij van Renoir met daarop een verbeeld voluptueus naakt werd nog voor de opening verhandeld en dus verkocht. De zachte warme kleuren, ronde en brede heupen inclusief betoverende borsten deden goed, het handje klap volgde. Zachten kussens en een impressie plus fantasie van en het idee van financiële groei deden de rest. 

Dickenson. De naam, vermoedelijk van de handelaar, prijkte boven het schilderij van Renoir. Alsof het prijkte met de veren van. Voor een moment hoopte ik dat Dickenson familie was van Emily de dichteres. De verlegen vrouw die je in lyrische poëzie zo kan treffen. 

‘Early Access Day’. Oftewel een soort drie dolle dwazen dagen maar dan voor de rijken. Volgens de NRC stonden ze een half uur voor de opening, alleen voor de special genodigde, hutje aan mutje te wachten. En had een of andere kunsthandelaar binnen no time 8 stukken verkocht. Het meest had ik te doen met een paneeltje van Maria en haar kind van Paola Veneziano uit 1335. Alleen de informatie ontroerde me al, kun je nagaan.

Zondag 17 maart. Langzaam gaat het richting 1 april: ‘April Fool’s Day’. En terwijl de vliegtuigen geduldig wachten stel ik me zo voor dat ergens daarboven de groten zoals Titiaan, Rembrandt, Mondriaan, Rubens, Modigliani, Cezanne en Van Gogh om maar eens wat te noemen het bier laten rondgaan en toasten. Of een intens smakende rode wijn van een sensuele en dieprode kleur. Dat kan natuurlijk ook. 

De zon, het reizen en de onschuld van beelden

D99F193F-3509-40DA-B489-0C27F75102D8Ik verlang van een beetje naar heftig naar zon. Maart roert zijn staart heeft zich denk ik deze dagen wel genoeg bewezen. 

Zonnestralen. Je weet wel. Van die waardoor je je zo lekker behaaglijk kunt voelen. Waarvan je de energie krijgt die je kan laten huilen van geluk, waarvoor je je jas snel uittrekt om maar niets te hoeven missen, waarvoor je qua werk alles zou kunnen laten vallen om er wat van op te pikken.

Het reizen door het fotoarchief terwijl het buiten kletterde was er een van beeldend genot. Alsof ik mijn kinderen al een lange tijd niet had gezien, alsof de  opgebouwde en beeldende wereld weliswaar voorzichtig maar doch ook duidelijk trekkend aan gevoel haar best deed. Foto’s met schaduwen wisselden af met verwaaide beeldmomenten, vastgelegde en indruk opwekkende vormen met die van spontaniteit en levenslust.

Een oude en bijna vergeten antenne voor televisie-ontvangst, een achtergelaten teddybeer op een kindergraf. Opvallende putdeksels in een bezochte stad, een zomerijsje dat schijnbaar uit een hand was gevallen, metaal dat steeds verder roest in de tijd totdat het oplost in de wereld van tijd. Grappige verkeersborden of mensen met lichtelijk vervreemdend gedrag of uitmonstering? Het licht in een landschap of groepjes bomen? Het is een bij elkaar verzamelde wereld van beelden omdat registreren en verzamelen nu eenmaal in het bloed kan zitten.

Reizen door het beeldarchief. Daar kan geen Tui, Corendon, Vakantie-discounter of Kras tegenop. De beelden schreeuwen niet en zijn niet op geld belust. Onschuldig zijn ze. Van vliegschaamte hebben ze nooit gehoord. Van een eventuele fobie in welke vorm en gericht tegen wie dan ook evenmin.