Author Archives: Mart

De droom, de verandering en de muziek van Mercedes Sosa

Mercedes Sosa Trump: Volgende week overleg om de beperkingen te versoepelen. Mijn ogen knipperden zonder opdracht daartoe gegeven alsof het met een eigen en zelfstandig leven was gestart. Inmiddels staat de teller daar, in dat glanzende Amerika waar de waargemaakte droom een bijna zelfstandig fenomeen is, op 100.000 besmettingen. Best een hoog aantal maar vergelijk je dat met de hoeveelheid geldnullen die dagelijks via Wall Street over de beeldschermen flitsen is dat uiteraard peanuts. Blijft de vraag: hoeveel is een mensenleven eigenlijk waard?

Ik ben gisteren in het muzikale werk van Mercedes Sosa (1935-2009) gedoken. Voor inspiratie en om even los te komen van al het virusnieuws. Het leverde mooie momenten op met hier en daar een enkele traan want die vrouw doet iets met je als je niet uitkijkt.

Nueva canción (Spaans voor ‘nieuw lied). Een sociale beweging en muziekgenre. Alweer wat geleerd. Dat was haar muziek zoals ik het nu begrijp. Intens, sociaalbewogen en vol energie plus levenslust. Het indrukwekkendst vind ik de live-opnames waar je het publiek hoort dat niet alleen meeleeft, meedoet en inspringt maar ook het samenzijn tot een hoger nieuwe brengt. Als je haar repertoire wilt luisteren? Het is zeer de moeite waard!

Wat oppervlakkig is verandert,

En ook wat diep is verandert,

De manier van denken verandert,

De hele wereld verandert;

Het klimaat verandert met de jaren,

De herder verandert, ook zijn kudde,

En dus, als alles verandert

Is het niet gek dat ook ik verander.

Dit is een stukje Nederlandse vertaling die ik op het internet vond van het lied Todo Cambia. Oppervlakkig, diep, denken, wereld, klimaat, jijzelf. Alles verandert. Misschien is het maar een weetje voor je…maar toch.

Een onkruidtrekker, het juk en een Amerikaanse President

Juk Er zijn van die momenten dat een reclameblok je iets moois voorspiegelt en toch ook de wenkbrauwen laat fronsen. Gisteren was er een leuke reclame over iets dat ze werkelijk een onkruidtrekker noemen. Bestel je het handige ding online dan krijg je er tijdelijk een happiness gift bij cadeau! Vond ik een mooi gebaar. En marketing technisch ook zeer verantwoord.

Een minuut later rolden de gefilmde beelden uit Niger, West-Afrika voorbij. Als een goed gefilmde boodschap om toch vooral te geven vanuit het hart dat gevolg geeft aan een oproep tot mededogen. Uitgehongerde en daardoor voor hun leeftijd onvolgroeide kinderen waren in beeld tegen een achtergrond van droogte en opwaaiend stof. Een jochie had een tak op z’n smalle schouders met daaraan aan weerskanten lege jerrycans om water in te vervoeren. Gek genoeg dacht ik direct aan Nederlandse vrouwen in klederdracht met op hun schouders een juk. Direct gevolgd door de klanken van het aloude kinderlied over meisjes op hun klompen etc. etc.

In Amerika staat de dodenteller al op 1000. Het gaat hard, het aantal besmettingen groeit snel, misschien wel sneller dan men het daar ooit voor mogelijk hield. 83.000 besmettingen tegen een achtergrond van een Amerikaanse droom en een zittende president die enorme wartaal uitkraamt levert op. Voor sommige zal het als een juk voelen dat je af kunt werpen, voor anderen de redder in economisch bange dagen.

New York, de woorden en een kwestie van tijd en aandacht

Andy Warhol In a New York minute/Everything can change

In a New York minute/Things can get pretty strange

In a New York minute/Everything can change

In a New York minute

Change. Verandering. In een minuut. Ook in New York dat nu de brandhaard van het Corona virus heet. Een uur, dag, week of maand. Alles is plotseling verandert hier en op de wereld en het zal nooit meer worden zoals voorheen. De tijd van Corona zal er straks een zijn van ervoor en erna.

Na deze crisis kunnen we niet gewoon doorgaan zoals we altijd deden. Volgens de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Deze dagen en in die uitdagende tijd gaan woorden vaak heen en over en weer zoals woorden nu eenmaal doen. Dan weer nietszeggend of gevuld met weten, bekijken, afstand bewaren en of zeer emotionele lading.

Frontlinie is zo’n woord. Net zoals saamhorigheid en samenzijn. Zelfdiscipline en overheidsdwang. Ik zag gisteren de beelden van een overvolle Haagse markt afgewisseld met de gebruikelijke en dagelijkse leuke foto’s en filmpjes van poezen, honden en wat al niet meer. Mensen vervelen zich niet alleen of proberen de moed erin te houden maar vragen ook vaak aandacht om gezien te worden.

In the future, everyone will be world-famous for 15 minutes volgens Andy Warhol. Het klinkt nu als een stem uit een inmiddels ver verleden. Een echo over van wat ooit was en/of nog steeds is.

Lying here in the darkness/ I hear the sirens wail

Somebody going to emergency/ Somebody’s going to jail

You find somebody to love in this world/ You better hang on tooth and nail

The wolf is always at the door

(Writer’s: : Kortchmar Daniel, Henley Donald Hugh, Winding Jai L)

Een herdenkingsbord, klaprozen en een nieuw soort bezetter

klaprozen Monet 25 maart alweer. Als het kon zou ik de klok een half jaar vooruitzetten. Wie weet wat het zou brengen? Beter nieuws? Hebben we het virus overleefd in een tijd dat met z’n allen zo goed als betekend zonder hen die zijn gevallen en ons zijn ontvallen?

Ik herinner me nog een herdenkingsbord aan de muur in mijn Oma’s huis. Kleine arbeiderswoning in een rijtje waar arbeiderswoningen nu eenmaal stonden. De wijk waar het zich afspeelde is tegenwoordig een goed verkopende yuppenwijk geworden waar de huizenprijzen omhoog schoten als paddestoelen in een mooie herfst. Kleurrijk werd het daar, beïnvloedt door nieuwe aanwas en winst van creatievelingen en vers bloed.

Op het herinneringsbordje, van een slechte en goedkope kwaliteit porselein, stond onder andere de tekst: Voor hen die vielen. Als illustratie en bijkomend effect een geschilderd vliegtuig in de wolkenlucht. Ademloos keek ik er als kind naar en wist toen al dat men vurig hoopte dat het nooit meer zou gebeuren.

De bevrijdingsfestivals zijn afgelast en ook dodenherdenking in zijn oude vorm. De Olympische Spelen zijn vooruit geschoven tot volgend jaar in het kader van wie dan leeft wie dan zorgt.

Het is de tijd van lijstjes zonder dat het einde van het oude jaar in zicht is. Sterker nog, we hebben nog een lange zomer te gaan en een zich nog verder ontpoppende lente. Dan nog de herfst, hopelijk de tijd van opbouw, gevolgd door de winter. De lijstjes en lijsten van nu zijn vooral gevuld met aantallen van besmettingen, de capaciteit van de verschillende I.C.’s en de doden. Licht wedijvert met donker. Een grijs tussengebied moet enig overzicht brengen.

Blijft erover de kunst. Vandaag de klaprozen van Monet. Poppy Field op z’n goed Engels. Klaprozen. In het Frans geeft het nog meer de herkenbare sfeer weer. Coquelicots uit 1873 en hangende in Musée d’Orsay te Parijs waar de verlaten straten een aanblik geven als zijn ze door een nieuw soort bezetter veroorzaakt.

Blijf binnen, in ieder geval zoveel mogelijk en ga veilig op reis tussen de coqelicots in de Monet’s stralende zon!

De crisis, de dip en de langste adem

F32E482E-16DF-423B-9019-F4D17CF643B0Op dag zoveel van de oorlog wie er de langste adem heeft en waar verschanst net zoveel betekenis heeft gekregen als dekking zoeken, je onttrekken aan en in Godsnaam (of niet…)afstand houden.

Ons land is er niet op gebouwd om op slot te gaan, aldus de Amerikaanse President. Bijna tegelijkertijd zegt ie ook dat de oplossing niet groter moet worden dan het probleem. Ondertussen is de semi lockdown in ons land gisteren met een goeie maand verlengd. Dat betekent dat we nog steeds een nagenoeg verlaten binnenstad zien, rustige straten en buurten plus afgezette parken en ook te veel gebruikte speeltoestellen.

Dat de crisis op alle vlakken groot is moge duidelijk zijn. Een open deur is het ook. Niet alleen zijn sommige winkels dicht en is er op sportief vlak ook niets te beleven, niet alleen de kappers geven veelal geen gehoor en lgt de complete reclamewereld op z’n gat…ook de musea zitten hermetisch op slot. En als er iets wat ons op de been kan houden en de weg naar een nieuwe wereld en tijd kan wijzen is het de kunst wel.

Blijft erover het internet in deze barre tijden. En het streamen van muziek uiteraard. De Ouverture van ‘A Midsummer Night’s Dream’ kwam als geroepen om even uit een mentale dip te komen die iedereen tijdens deze verplichte dagen van interne stilstand met soms intense overpeinzingen zo wel eens kan hebben.

Mendelssohn’s Ouverture kwam dus als geroepen. Beeldend gesproken kun je gemakkelijk op reis. Ogen dicht en erop uit trekken.

Afstand, ruimte en onze manier van leven

Distance “Dat is een goede vraag”. In deze toch wel bange dagen en angstige tijd is dat een veelgehoord antwoord. Net als de oproep tot afstand bewaren, sociale onthouding te plegen en het uitroepen van een algeheel contactverbod.

Vreemd idee dat juist het contact ons nu zo parten speelt. Hadden we de opbouw in de vijftiger jaren, de grote ontdekkingstocht in de jaren sixties, de disco van de zeventig plus het verder uiteengaan in de tachtiger jaren gevolgd door het millennium moment, nu worden we vanwege een onzichtbare vijand gedwongen om ver van elkaar vandaan te blijven. Niet al te ver, maar toch. 1 1/2 meter zou een peulenschil moeten zijn maar kennelijk is het dat niet. Verre van dat.

Van sommige zaken duurt het even voor ze doordringen, in je neerdalen of zich in je systeem nestelen. Zo hoorde ik gisteren een moeder tot haar kind roepen: “Elleboog”. Dat gebeurde bij een zebrapad waar het kind een knop in wilde drukken om als dank daarvoor groen licht te krijgen. De kleine wijsvinger stopte, tevoorschijn kwam een heuse elleboog. Voor mij was dat het beeld van de zondag gevuld met een liefdevol bedoeld stukje opvoeden.

Hoe krijg je mensen nu zover dat ze echt binnen blijven? Of in ieder geval een stukje van elkaar vandaan en deze tijd niet zien als een soort vakantie? Het coronavirus wijst ons de weg naar een radicale herziening van ons leven, zo kopte Bert Wagendorp vanochtend in de Volkskrant. Geen goede vraag maar een stelling waar we wel iets mee kunnen. Misschien, heel misschien. Maar dat vraagt tijd, ruimte, nadenken, meebewegen met wat is en kan komen en wat al niet meer. Tijd ervoor is er genoeg zou je denken. Binnen en of buiten als het moet. Maar dan wel 1 1/2 meter van elkaar vandaan. Minimaal.

Bootcamp, tuincentrum en de dood in Venetië

death in venice 793 gisteren. In Italië. Het was even slikken. Zonder keelpijn of andere serieuze signalen overigens. 793 is welgeteld bijna 800 op een dag. Een serieuze zaak dus.

Terwijl de dolfijnen, zwanen, eendjes en andere natuurverschijnselen in het heldere Venetiaanse water de tijd van hun leven hebben trok een deel van de Nederlandse bevolking er gisteren massaal op uit. Dagje naar het strand, even naar het tuincentrum, de milieustraat of het park om aldaar een bootcamp of wat aan yoga te doen. Het beeld maakte niet alleen veel tongen los maar zorgde uiteraard ook veel en de nodige verontwaardiging.

Bij de plaatselijke Aldi waren in de haast geïmproviseerde spatschermen geplaatst. Erachter staarde een jonge vrouw naar haar grappig verzorgde opgeplakte vingernagels. Ieder zijn smaak. Met een nonchalance dat een relaxed aandoende energie kan zijn legde ik mijn hoognodige boodschappen op de al voortrollende band me bewust van werkdruk, prestatiegericht zijn en gestelde doelen en targets. Waar ging het mis, vroeg ik me af. Was het na de introductie van plofkip en kiloknallers of was het daar ruim voor? En hoe ver ervoor dan wel?

In Venetië zwemmen en spartelen de dolfijnen. De aandoenlijke zwanen geven het aloude Venetiaanse water een koninklijke golfslag. Ik dacht schaduwen, traptreden, een zucht, de liefde, stilte en de rondwarende dood.

Uiteraard kom je dan op Death in Venice en het kwartet Thomas Mann, Visconti, Bogarde, Mahler. Venetiaanse landschappen wisselen af met crisis, zenuwen, talent, dromen, het alleen zijn tijdens zonsopkomst en de neergang in het gefabriceerde avondlicht.

Stoepranden, varen en de frisse lucht

René Magritte

The song of love- René Magritte 1948

“We varen in de mist.” aldus onze minister-president.

Het was een zin die nog lang bleef na golven. Het had zomaar uit een verhaal over walvisvaarders, piraten of schatzoekers kunnen komen. Muisstil was het aan boord. Bang als men was voor wat er uit de mist zou kunnen opdoemen. Met een scherpe blik werd met een touw de diepte gemeten zodat de angst voor schipbreuk tot het minimum werd gereduceerd.

Zachtjes zag ik vanochtend in alle vroegte en donker de lucht blauw kleuren. Zachtjes om het ochtendconcert van de vogels niet te verstoren. De lucht voelde helder. Nog frisser vanwege het de laatste tijd uitblijven van belastend heen en weer en vaak ook onnodig verkeer. Een paar geïnhaleerde diepe teugen van de herstellende zuurstof doet een mens goed en laat je voelen wat leven kan inhouden.

Ik hoorde gisteren van stoeprandende kinderen. Kennelijk is er nu ruimte en tijd om het aloude en simpele spel met een bal weer op te pakken. Geen auto’s, fietsers of ronkende scooters, vrachtverkeer of postbestellingen. Het beeld van de activiteit doet een mens goed. Het heelt, verzacht en geeft alle kans aan vrijheid plus hoop.

Geen overvliegend verkeer. Ik vraag me af hoe mensen die in de buurt van Schiphol en andere centra van vliegverkeer zich zullen voelen? Zal de rust ze brengen waar ze al zo lang en intens naar verlangen?

“We varen in de mist”. Op zich een simpele zin in een tijd waarin de angst en voor de meeste van ons ook de nodige voorzichtigheid overheersen. In Uden staat ze het water aan de lippen, in heel Noord-Brabant is het alle hens aan dek. Op een gemaakte en gepubliceerde kaart zag ik dat luchtvervuiling de kans dat het virus dodelijker is vergroot maar realiseerde me ook dat kansen nu voor het grijpen liggen.