Author Archives: Mart

Jawlensky, het lyrisch zijn en een fotografiecursus in Frankrijk

5A92F5C1-8017-4909-91DB-550DDBCD65C1Maandag. Nieuwe week, nieuwe ronde en kansen. En er staat wat op stapel van wat komen gaat. Niet alleen de start van de publiciteit rondom de te verzorgen cursus fotografie in Frankrijk (noteer maar alvast 16 juni t/m 22 juni in je agenda…)maar ook de voorbereidingen voor een bezoek aan het prachtige Den Haag.

Alexej  von Jawlensky. Nog te zien tot en met zondag 27 januari. Ik sta in de startblokken om zijn werk met mijn eigen ogen af te tasten, de kleuren te laten indalen en met ingehouden oh’s en ah’s langzaam (heel, heel langzaam…) van schilderij naar schilderij te schuifelen. 

Het schijnt dat er tijdens de expositie ook aandacht is geschonken rondom de muziek waar de van oorsprong Russische meester de voorkeur aangaf. Inspiratie en invloed. Het zijn nu eenmaal belangrijke onderdelen. En wat die twee onderdelen betreft loop je daar in het Haags Gemeentemusuem als op een rustige wandeling op een vrije zondagmiddag inclusief verbazing, liefde en hartkloppingen. Of om de kans besmet te raken door de invloed die kunst nu eenmaal zo wonderlijk mooi kan hebben.

Rudolf Steiner en de antroposofie, religieuze stromingen, vriendschappen met onder andere Kandinsky, Frans Mark, Gabrielle Munter en de groep met de prachtige naam ‘Der Blauwe Reiter’? Het kan niet op wat mij betreft. 

Ik ben ook benieuwd naar wat woorden zoals devotie en lyrisch expressionisme voor een invloed op een mens kunnen hebben. Tel daarbij op het gebouw, in- en exterieur van Berlage, dan heb je een menu als voor een banket dat eigenlijk is voorbehouden aan de Goden.

De fotografiecursus in Frankrijk. Liever gezegd in de Morvan en wel in en rondom een heus Château. Waarover later meer. Ik ben reuze benieuwd naar wat voor een invloed die behuizing zal hebben omdat ik nog nooit les heb gegeven op een Château. Als cursusleider sta ik in ieder geval nu al in de startblokken. Een beetje vergelijkbaar met het ‘kindzijn’ tijdens een schoolreisje. 

Lyrisch. Wat mij betreft het woord van deze nieuwe maandag. 

 

A devil, het algoritme en de geschilderde beschermvrouwe

1DAAA515-D43A-4B5D-BCD6-1080C0FF9252Nee sorry, ik doe niet mee met de #10YearChallenge. Ik laat ook geen bak ijs over mijn hoofd storten (die challenge was er ook ooit…) nog prijs ik een aantal boeken als challenge aan die ik goed vind. 

Gelukkig zijn er een aantal verstandigen die via de eerstgenoemde challenge zijn begonnen om een statement te maken. Daar waar ijs was is nu water, daar waar bomen natuurlijk groeiden is nu enorm gekapt. Zoiets. Bij beweging ontstaat er ook tegenbeweging. Een natuurlijk proces.

Gisteren werden we ook gewaarschuwd dat door het delen van de foto’s van de #10YearChallenge het algoritme steeds slimmer raakt. In mijn oren klonk het alsof het algoritme een beest was. Een beest dat je zeker niet teveel moet voeden. Een Alien zou het ook kunnen zijn, dat algoritme. Of gewoon plain: the devil itself.

Opeens was er dan gisteren een beetje behoefte aan werk van Jeroen Bosch en van Francis Bacon. Vanwege het duivelse en groteske. Vanwege het effect van geweld, bloed, vreemdsoortige figuren en ook (pikante)situaties. 

Mijn zelf geschilderde ‘beschermvrouwe van de liefde’ vordert intussen gestaag. Kleur ligt deels op kleur, vermengd zich waar het moet. Vermenigvuldiging is in een staat van. Het geheel is een mooie plek waar vorm, toets en lijn als een waar pretpark voelt met soms een achtbaan dan weer een moment van intense stilte. 

 

Een piano, inspiratie en de beschermvrouwe van de liefde

033D52EE-FE37-468E-9D04-9837D6C3B573Een beetje rommelig is het wel in de kamer. Verschillende pianotoetsen zijn er al uitgehaald en hergebruikt. Twee inmiddels gebruikte planken staan in de olieverf. Een kunstwerk is praktisch klaar en al omgedoopt tot ‘A Night at the Opera’. Wat aan piano overblijft is zowel indrukwekkend van vorm als een kaalslag. Snaren zijn zichtbaar, verschillen in dikte zijn ook duidelijk. Net als de spanning qua energie en de verbinding tussen de voetpedalen en de rest. 

Inspiratie is en blijft een wonderlijk fenomeen. Net zoals de ringen rondom Saturnus, de opkomende zon en het zakkende licht tijdens het vallen van de avond. Eb, vloed, een proces, aantrekkingskracht, demonisering (blijft een veel gebruikt woord deze dagen…) en zo ook de liefde. Ach de liefde…ze is wel het meest wonderlijk en sterkst van allemaal. 

Ik had al een tijd geleden op een houten plank, afkomstig van diezelfde piano, een houtskoolschets gemaakt. Er kwam een soort van ridder te voorschijn, of een wachter. Misschien voor een poort of op de drempel tussen hier en daar. In ieder geval een manspersoon compleet met schild. Uiteindelijk ging het na een herstart richting vrouwenfiguur. Een strijdster. Uitgerust met schild en speer. Een beschermvrouwe zoals ge wilt. En wel die van de liefde. 

Soms denk ik wel eens dat inspiratie niet ‘van hier’ is. Zou zomaar kunnen. Dat het ergens vandaan komt dat onzichtbaar, een mysterie blijft (gelukkig…)en barstensvol zit met kostbare energie. Dat het daar goed toeven is en bron-achtige kwaliteiten heeft is niet alleen goed voelbaar maar heeft ook zeker raakvlakken met de realiteit. 

Ze draagt behalve een speer en schild ook een jurk plus goudachtige ketting. Ze zou zomaar uit de middeleeuwen kunnen stammen of uit de Griekse mythologie. Misschien komt haar afbeelding uiteindelijk aan de wand, wellicht dat ze via een stalen pen een bevestiging krijgt met een flinke steen die als versteviging gaat dienen. 

Inspiratie. Ik wens je er veel van. 

Vincent van Gogh, Caravaggio en de winter outside

‘Winter is coming’ ©Mart van Zwam 100 cm x 75 cm Genummerde oplage 1 t/m 5

‘Winter is coming’
©Mart van Zwam
100 cm x 75 cm
Genummerde oplage 1 t/m 5

De buien van vandaag kunnen wat hagel bevatten, sneeuw of gewoon regen. Tussendoor schijnt er een enkele zonnestraal. It Maybe winter outside, but in my heart it’s spring. Ja, ik ken mijn klassiekers. 

Gisteren was er sprake van een aangeboden werk van Vincent van Gogh. Een kleine schildering getuige de beelden. Of het werkelijk om een echte ‘Vincent’ gaat horen we nog. Museummedewerker Jan Halfwerk (mooie achternaam)van het Van Gogh Huis (Drenthe) was slim maar ook weer niet. “We gaan het ergens anders onderbrengen want ons alarm maakt wel veel kabaal, maar voordat 112 is gebeld is het schilderijtje al onder de arm verdwenen.”. 

Verder was er natuurlijk de aankondiging van de tentoonstelling ‘Vrijheid – de vijftig Nederlandse kernkunstwerken vanaf 1968’ in De Fundatie (Zwolle). 19 januari t/m 12 mei 2019. Een must see voor wie wil. Een roadtrip door de kunst en tijd terwijl het buitendecor van die prachtige hanzenstad haar best zal doen een mooie bijdrage te leveren. 

Natuurlijk was het gisteren ook de dag van May, het vertrouwen of wantrouwen en een harde Brexit of toch niet? Op de achtergrond kondigde het aanstaande ‘eind maart’ zich aan en vlogen de miljarden als schrikbeeld over de tafel na de zoveelste uitleg over de gevolgen voor Europa en met name Nederland. Gelukkig probeerden wijze economen de moed erin te houden.

Caravaggio. Ach Caravaggio. Niet zomaar een kunstenaar. De tentoonstelling tot en met 24 maart a.s. in het Centraal Museum te Utrecht trok de eerste maand al een slordige 10.000 bezoekers. Een groot succes dus. 

Winter is coming. Voor zover de klimaatverandering het toestaat. Maar dat spreekt voor zich. 

 

Het grijs van May, een Rubens en de echo’s uit het verleden

A33ECB00-0338-4A77-951F-955D403B0582Het was gisteren niet alleen de dag van Yes or No en het erop of eronder van May en haar Brexit-deal. Ook was het de dag van het (ontstane)beeld en de (ernstige)gevolgen.

Arme premier May. Ik had wel een beetje met haar te doen. Niet dat ik een groot fan ben, maar toch. Een mens is een mens is een mens tenslotte. Krantenkoppen kwamen voorbij. Engelse wel te verstaan. Wil je een vreselijk artikel maken om zo de verkoop op te schroeven dan pak je ook de meest vreselijke foto’s van de persoon in kwestie. Grotesk was het. Niet ter zake doende ook. 

Heel anders ging het rondom Peter Paul Rubens. Daar was het feest dat de klok sloeg. Een hoera stemming klonk op toen ik het artikel in de Volkskrant las. Ontdekt vermengde zich met verloren gewaand. De titel ‘De seculiere hiërarchie in aanbidding’ klonk als poëzie uit lang vervlogen dagen. Authentiek vermengde zich met vondst. Ik ben op mijn beurt blij dat er nog oplettende kijkers bestaan zoals kunsthistorica Emilie den Tonkelaar. In dienst van kunsthandel Hoogsteder & Hoogsteder klonk als elite. Een schets als iets vluchtigs. 

De bijgevoegde foto, infrarood van het origineel, deed haar best om te onthullen. Van iets dat met het blote oog niet zichtbaar is, van geheimen in de kunst en de tijd van. Deelgenoot zijn vermengde zich met opgespannen canvas en hoge verwachtingen. Toegegeven: ik ben een fan. Niet zozeer vanwege het toen geschilderde beeld maar meer als liefhebber en bewonderaar van de echo’s uit het verleden. 

Arme May. Het grijze haar werd zowaar nog grijzer. De gestifte lippen moesten hoognodig worden bijgewerkt. Een blos was grauw geworden door en in de tijd en zij oogde dodelijk vermoeid. Wanneer ik witte wijn in huis had gehad was ik graag al ‘zippend’ mijn tijd doorgekomen. Niet dat ik in Amsterdam woon, maar toch. 

 

Alexej Jawlensky, vrije burgers en de opera Porgy and Bess

9D284174-900B-476E-9955-DAE5011C1B9A“Met een breed schildersgebaar op het doek gebracht”. De gelezen woorden als aanvulling op een abstract werk klonken niet alleen poëtisch, ze waren een welkome aanvulling voor de regenachtige zondag. Intussen kletterde het hemelwater er op los en was er wind plus onregelmatige windstoten.

Er kwam een visie voorbij. Musea moesten, zoals aanbevolen, veel meer een agora worden. Het woord zelf zocht ik als zijnde onbekend op. Oud Grieks, een plek waar het sociale leven zich afspeelde. Zowel politiek als sociaal en commercieel. In eerste instantie een ontmoetingsplaats voor de vrije burgers. Lees voor vrije burgers het woord mannen omdat het werk vooral door vrouwen en slaven werd gedaan.

Zondag. Zoals zo vaak een met cultuur gevulde dag. Met een zucht en hongerig gevoel keek ik naar het werk van Alexej von Jawlensky in het Haags Gemeentemusuem (nog t/m 27 januari te zien) vulde mijn ogen met de wonderlijke kleurtinten en las de ondertitel van de expositie: Expressionisme en devotie. 

Het culture toetje van de dag werd aangereikt door Paul Witteman en het programma. Daar was het podium deels gereserveerd en klaargemaakt voor twee liederen uit de opera Porgy en Bes. Aan tafel zaten broer Porgy Fransen en zus Bess. Een tweeling. Beiden vernoemd naar de beroemde en indrukwekkende opera van Gershwin. 

Laten we van de wereld, in ieder geval zoveel als maar mogelijk, een agora maken. Een ontmoetingsplaats voor vrije burgers. Voor iedereen dus. Ongeacht kleur of geslacht. Allemaal mens, allemaal gelijk. En laat de regen lekker de regen wezen. Het valt niet in of onder de categorie van ‘slecht weer’. 

 

Balletdanseressen, strijksters en het gapen

46445303-5809-46EA-9966-C1BEC9D5008FNiet met geitenwollensokken in een koud en donker huis zitten, maar we gaan wel de doelen halen. En: we gaan niet onze manier van leven veranderen. 

Aan het woord was de woordvoerder duurzaamheid. Ergens tussen begin en halverwege dertig, groen (duur)jurkje, lange haren, mooi gezicht met sprekende ogen. Naast onze, niet van mij, Klaas Dijkhof gezien een mooi beeldcontrast. De VVD is flink aan het campagnevoeren. 

Mark Rutte vond ik ook al zo opvallend. Hij had het twee dagen geleden over ‘in elkaar slaan’ in verband met oud en nieuw, de hulpverleners en de agressie. Het was bepaald niet het mooiste voorbeeld van functie en slimheid maar het had zeker succes en het benodigde effect.

In overdrachtelijke zin. Ik hoorde Ahmed Aboutaleb. Uitgenodigd vanwege zijn 10 jarig jubileum als burgervader. Hoorde zijn wijze woorden. Afgewogen en to the point. Met tussenpozen, er viel tenslotte wat te vieren, reizend naar de kern, de essentie. Daar waar het om gaat. Mooie woorden volgden wijsheid en ontwikkeling. Zelfreflectie was als een afgestofte spiegel van eerlijkheid. 

Reizend door het rijke landschap van het internet zag ik gisteren allerlei mooie en bijzondere dingen voorbijkomen. Uiteindelijk bleef ik steken bij het werk van Edgar Degas. Gewoon omdat het zo de moeite waard is. Ongewoon omdat het kennelijk nu eenmaal zo moest zijn. Balletdanseressen in tule, schoentjes die al vaker waren gebruikt, succes met rode rozen, beweging zoals beweging bedoeld is. Geschilderd en gezocht door de kunstenaar naar de kern en essentie waar het omgaat. Voor een beetje Degas moet je wel tijd vrijmaken. Het bijna ruikbare en prikkelende stof van de coulissen krijg je er als toetje gratis bij. 

Het langst bleef ik hangen bij een van de schilderijen van strijksters die hij ook zo wonderlijk heeft vastgelegd. Sterke armen, de druk op het ijzer. Rokken over brede heupen en hardwerkend onderlijf. Een oranje plus gele sjaal via een kromming wijzend naar een fles, die op haar beurt schitterde van transparantie. Het allermooist vond ik het gapen van de vrouw links in beeld. 

De VVD? Gaap….What’s new! 

 

De poëzie, interesse en de ruimte voor het beeld

7476C146-3E29-43B9-8C96-BFBE46F25F16Zelf zit ik in deze periode in het Duitse of Duitstalige deel van de kunst. Namen en groepen als Die Brucke (1905-1913) en Der blauwe Reiter (1911-1914)klinken als zeer poëtisch. Expressionisme als stijl een uitdaging. Voeg je daar wat muziek van Bach, Beethoven en Mozart aan toe dan is er al snel sprake van een heerlijk menu en een goed gedekte tafel. Of tisch zoals ge wilt.

Misschien heeft deze inspiratie wel een impuls uit het verleden. Zelf kom ik gelukkig uit de periode van na de Tweede Wereldoorlog, maar ik realiseer me ook goed dat, terwijl mijn eerste ademhaling in het nieuwe leven plaatsvond, diezelfde alles verwoestende oorlog maar dertien jaar na de bevrijding plaatshad. En dertien jaar is bijna niets. Of in ieder geval niet zo heel erg veel. 

Mijn Opa, van vaders kant is geboren in Bottrop, Duitsland. Mijn Oma die later met mijn Opa trouwde en uiteindelijk vijf kinderen baarde kwam uit een weeshuis en droeg de achternaam van haar biologische vader Heil. Een familiegrapje met een sinistere ondertoon was geboren en onontkoombaar vervlochten met de naweeën plus verwerking van diezelfde Grote en ronduit smerige Oorlog. 

Misschien ben ik mede door al dat oorlogsgeweld ook wel een grote bewonderaar geworden van het werk van Shinkichi Tajiri (1923-2003) een Amerikaanse beeldhouwer met Japanse roots. Zijn levensverhaal is bijna net zo interessant als wonderlijk zoals ook zijn werk is. Opgesloten in Amerika vanwege zijn achtergrond, gevochten in de oorlog, uiteindelijk vanwege levenservaringen uitgeweken naar Parijs en Montparnasse. 

Een mens bestaat nu eenmaal deels uit een mix van beelden. Als kind was ik graag in de buurt van de AKU-fontein (Algemene Kunst Unie)in mijn geboortestad Arnhem. Daar waar het zomers goed toeven was en het geheel(Rijksmonument)een bekroning was op de periode van wederopbouw maar dat realiseerde ik me pas uiteraard veel later. Ook wist ik toen nog niet dat een beeld van diezelfde Tajiri er een onderdeel van uitmaakte. 

Misschien ben ik daardoor wel een liefhebber van oud ijzer. En van aardse kleuren.  En van vormen. En van het zoeken naar.