Author Archives: Mart

Een stortbak, een onderdeel en de stortvloed aan letters

939249F2-9522-443A-BE21-10F5AD1495B2Een detail van een onderdeel van een ouderwetse toilet stortbak. Zo eentje waarbij je door aan een ketting te trekken een stortvloed van water losliet. Dat water maakte niet alleen een specifiek geluid maar had ook een speciaal karakter. Het onderdeel, al drijvend tot een bepaald niveau, zorgde ervoor dat de watertoevoer op het juiste moment ook weer stopte. 

De verkleuring door vocht plus tijd heeft mooie en bijzondere kleuren gecreëerd. Van dichtbij gezien lijkt het een landschap of een abstract werk. Water, zandkleur, rotsformaties. Van bovenaf bezien een eeuwig durend spel door vocht en de tijd. Doorkruist door een smalle strook. 

Recyclekunst, het inzetten en hergebruiken van oude materialen, is de moeite waard. Voor de kijker en zeker voor de maker. Ik heb ook al een idee wat een vervolgstap zou kunnen zijn. Als onderdeel van een groter geheel. Omdat het geheel nu eenmaal meer is dan de som der delen. Klinkt filosofisch. Dat dan ook weer een onderdeel is van het (veel)grotere geheel van ontwikkeling en ontwikkelen.

Wat mij betreft zou de filosofie best wat meer aandacht mogen hebben. Op school, tijdens de studie, gedurende het leven? Grote vragen en diepere lagen leveren niet alleen brandstof en voer voor (sociaal)gesprek en discussie. Het bevordert nu eenmaal het denkvermogen plus gerichte aandacht en waardering voor het leven en de wereld rondom ons heen.

De stortbak (met de bak zelf ga ik ook nog wel wat uitvreten…)verhuisde ooit een paar keer van schuur naar tuin en omgekeerd. Diverse keren ging het de grens over van droog naar nat. Met alle zichtbare en prettige gevolgen. 

Ik zag gisteren een ouder rijden. Bakfiets, twee kinderen die het stadse landschap in zich opnamen. Je kent het beeld wel. Ik neem aan dat de man in kwestie de vader was. Zijn mobiele telefoon was niet binnen handbereik maar lag in de hand om iets te checken. Hoogstwaarschijnlijk drukte iemand op een toets waardoor er een stortvloed van letters en woorden op reis was gegaan. Een indrukwekkend en gevoelig beeld ontstond. Zomaar. 

 

Opgeleukte profielen, opgewaarde levens en de kunst als geliefde

64F144AF-1416-4919-BA65-AA5BAD4A50E1Als ik sommige roepers en schrijvers van boeken moet geloven is met het uit social-media vertrekken de kans groter op geluk en gelukkiger zijn. Aan de andere kant trekt social-media zo enorm de aandacht, beloofd het veel en spiegelt het je gouden bergen voor dat echt vertrekken een enorme uitdaging is. 

Als ik sommige gevoelens moet geloven, en ik heb geen reden om eraan te twijfelen, is vertrek van enkele datingsite’s voor deze schrijver aan de orde. De kans op persoonlijk geluk en een langdurige liefdesrelatie via die kanalen lijkt er maar niet in te zitten. Voorspiegeling en dromen zijn ook daar aan de orde van de dag. Profielen lijken opgeleukt. Het tot nu toe geleefde leven in positieve zin kunstmatig opgewaardeerd. Het geheel lijkt op een sollicitatie en bijbehorende procedure om maar de moeite waard gevonden te worden als bijkomstig neveneffect in de tijd van alleengaand en staand. 

Maandag 24 september. Het nieuws liet weten dat 23 september toch wel de koudste 23 september was van alle 23 septembers tot nu toe. Eigenlijk overtollige en overbodige informatie. Ja, de dag van gisteren was nat, winderig en koud. Grijs was het en kleuren vervaagd tot bijna nul. Maar de regen drupte er vrolijk op los als leek tellen en bijhouden niet van enige invloed en importantie. 

Ondertussen was de invloed van de beleefde kunst van 22 september, een bezoek aan het Noordbrabantsmusem, nog merk en voelbaar. Langzaam liet de opgedane erlebnis zich gelden. Het zocht zich een weg en nam de plaats in die het toekwam. Kleuren kwamen tot leven. Inzicht en haar vorm plus de belangrijkheid ervan troonden op de zetel van hemels geluk. 

Boer zoekt vrouw (of boerin zoekt man) was gisterenavond een mengsel tussen stoom, speeddate en het ‘Rail away’ van de BBC. Nerveus zaten kandidaten en sollicitanten te wachten en te kletsen. Etalerend. Plukkend aan haar en innerlijke gevoelens. Hopend op dat sprankje van geluk voor de alsmaar draaiende camera’s. Onhandig in het gras zitten (boerin zoekt leuke man) was niet alleen grappig maar gaf ook een ander (in)zicht op plek, lijf en leden. Met de uiteindelijke afvallers had ik enige sympathie. Je zult maar voor het oog van de bijna complete natie niet worden gekozen! Exit voelde alleen en als verloren. 

Maandag 24 september. De dag beloofd wat. Buiten is het nat en herfstachtig. Binnen in huis, lijf en leden brand het als van een hoog opgelaaid vuur bij een smidse. Zelf toegevoegde en werkelijke kleuren zullen niet alleen de hoop op geluk opzwepen of doen oplaaien. Nee, de eigen warmte van het Zijn. Dat is wat telt. 

 

Kamagurkistan, Bombay en de ruimte in het Noordbrabantsmuseum

25244DF0-6AC9-4CD0-BDB3-E0D919EF5934Er zijn mensen die ieder jaar hun verjaardag uitgebreid vieren. Met een huis vol bezoek, veel wijn, bier, fris of andere dranken. Koffie, thee aan de lopende band. Taart om aan te snijden. Zorgen dat een ieder een natje en droogje heeft, gezelligheid en voldoende aandacht. Er zijn mensen die ervoor kiezen. Inclusief voor de ‘van te voren stress’ de oplopende spanning en de hoop op.

Er zijn er ook bij die ervoor kiezen om weg  gaan. Erop uit te trekken. Het land in of uit. Een flinke boswandeling, een dag naar zee, een stedentrip van een dag? Of wat te denken van een museumbezoek? Gisteren was er van het laatste sprake. En ik mocht mee! 

In Den Bosch hebben ze een ‘echt wel’ fantastisch museum. Lopend vanaf het station passeer je prachtige winkels met voor ieder wat wils. Je proeft er de bourgondische sfeer die je de zorgen van alledag, mits ze er zijn, laat vergeten. Er is veel horeca waar je je prima kunt vermaken en waar je je kunt tonen in al je glorie en jarig zijn en het licht.

In het Noordbrabantsmuseum hangt op dit moment een verzameling van Jan Sluijters z’n werk. Johannes Carolus Bernardus Sluijters oftewel Jan zag op 17 december 1881 ‘s-Hertogenbosch het levenslicht. Voor zijn geboorte ben ik zijn ouders nog altijd en eeuwig dankbaar. Het museum toont je prachtige schilderijen waaronder enkele mooie portretten en een enkel fris geschilderd naakt.

Verder hebben ze fantastisch, bijzonder en verrassend kleurrijk werk van Manish Nai in huis gehaald. Met als titel “Capturing time” proef je wat India onder andere te bieden heeft. Je loopt er met het grootste gemak door de straten van Bombay. Je voelt er de hoeveelheid aan kleurrijke stof zonder aan te raken, proeft er de scherpte van specerijen, ruikt de geur van de drukke stad met al haar bijzonderheden en toeters en bellen. Maar niet voordat je de grens van Kamagurkistan bent gepasseerd. 

“Voorbij de grenzen van de ernst”. Oh, hemel! Er kwam bijna geen einde aan. Het grootse overzicht van Kamagurka ontlokte verbazing en glimlach. Liet je als toeschouwer uitgebreid lachen maar ook in stilte omdat dat nu eenmaal hoort in een museum. Of schijnbaar hoort. Ooit hebben we sociaal met elkaar afgesproken dat dat zo moet zijn. Ook al ben je jarig. Of niet. 

Er was ook nog wat werk van de Nederlandse Nul-beweging te zien en vooral te ervaren. Zo liep je opeens langs werk van Jan Schoonhoven, Constant en Armando. Dook je even in de wereld van de monochromie en de herhaling. Daar waar vorm en materiaal uitnodigt tot vragen. Opgeroepen vragen ook die leiden van het een naar het ander.

Simpel vergeten waren de tantes en ooms. Neven en nichten en eventuele vrienden. Een enkele discussie over voetbal of dividendbelasting, immigratie en integratie. Of simpele soms sociaal gerichte vragen over hoe het met je gaat? Spanning, stress, huis versieren en het onvermijdelijke plannen en boodschappen doen waren niet aan de orde. Het was de Kunst dat de maat van de feestelijke trom sloeg en de muziek leek te voelen zoals de ritmiek en de schier eindeloosheid van het drukke Den Bosch, Bombay en Kamagurkistan. 

 

Het vierkant, de vorm en het taalgebruik

A08FD103-AA59-4C88-85A5-80F0990E943CHet gaat er op vooruit.  Dacht ik zo; terwijl de steen werd bekeken en vooral ook het resultaat tot nu toe. De drager voelde goed. Net zoals de op elkaar reagerende kleuren, de aangebrachte penseelstreken en de zo gecreëerde en ontstane vormen. Tevreden zijn met gaf een gelukzalig gevoel. Te vergelijken met een dwarrelend herfstblad, een streep zonlicht of de waaiende niet constante wind. 

Het stond in schril contrast met het vertoonde in de Tweede Kamer. Daar was een correctie of liever gezegd diverse correcties nodig om volwassen landbestuurders en zij die het misschien willen zijn tot de orde te roepen. Er positief op vooruit gaan zonder financieel winstoogmerk is een groot goed dat af en toe in de vergetelheid dreigt te raken. Medelijden. Ergens voelde ik een diep medelijden met de verschillende bezitters/ bezetters van een zetel. 

In het pluche zitten noemden ze het ooit. Dat was toen de Tweede Kamer er anders uitzag. Het was wat kleiner van formaat, er stonden niet zoveel en vaak camera’s te draaien. Natuurlijk was er ook ijdeltuiterij, steek en toneelspel. Dat is van alle tijden.

Tijden en het enkelvoud. Gelukkig kreeg ik geen haatmails vanwege mijn tekst van gisteren. Misschien hebben ze me (nog)niet gevonden en komt het alsnog? Als verdediger van bloot en naakt in de kunst, spannende taferelen of de grens opzoekende beelden is waarheid niet alleen betrekkelijk en het zoeken ernaar een avontuurlijke en bij tijd en wijle hachelijke onderneming. Kunst vraagt niet alleen om energie maar levert ook zoveel niet te berekenen hoeveelheid voor terug. Soms is ze een afknapper, dan weer een onuitputtelijke bron. En wisselwerking is een groot goed. Een groot goed om te koesteren. Maar daar komt ook een bepaald taalgebruik bij kijken. Letterlijk. 

 

De onschuld, de kunst en de weggemoffelde vrouwenborst

C849BF04-D813-4C29-8654-E9D2DDC67853Iedereen kent wel dat gevoel. Sta je opeens voor een schilderij, sculptuur, video, installatie of iets dergelijks en je begrijpt het niet. Een koe gaat goed, een boerenschuur of trein ook. Herkenbaar als dagelijkse beelden. Een architectonisch prachtig ontworpen gebouw in het sfeervolle zon of maanlicht is ook gewoon prima te snappen. Zijn het een paar streken verf op een witte ondergrond kan het al best lastig worden dan denk je misschien al heel snel aan wat je kleine zusje ook kan. Of misschien zelfs doet. Het zijn de open deuren, misschien wel tijdens een gezellig dagje uit dat per se gezellig moet zijn omdat ‘eruit zijn’ nu eenmaal noodzakelijk is. We hebben het namelijk al zo enorm druk in de dagelijkse realiteit. We zijn af en toe overprikkeld. Deelnemend aan het bestaan en de ratrace van het leven. 

Druk voelden ze ook bij de rechtbank in Almelo. Daar was een kunstig geschilderde blote vrouwenborst teveel (van het goede). Een gekwetste vrouw die een zedenzaak bijwoonde diende een klacht in. Haar klacht was de bekende druppel. Het schilderij gaat weg en komt te hangen in een kantoorruimte die alleen toegankelijk is voor de werknemers. Ter informatie voor belangstellenden met een vrije geest? De titel is Regelrecht, het zestien vierkante meter schilderij dat al 26 jaar op dezelfde plek hangt is gemaakt door Jan en Joep Gierveld. 

Druk voelen ze ook bij de Foundation Beyeler te Basel. Daar staat een jonge vrouwelijke museummedewerker (vast een lekker ding in een mooi geaccentueerd pakje en als bron van inspiratie zeker de moeite waard…)om, mits er vragen of reacties zijn, uitleg te geven vanwege het schilderij Thérèse Dreaming van kunstenaar Balthus. 

Een werkelijk gitzwarte dag was het gisteren. De tragiek droop als natte olieverf van een beeld. In Oss was een ernstig ongeluk. Vier kinderen dood, twee waaronder de begeleidster en een kind zwaargewond in het ziekenhuis. Oss liep uit en naar de plek des onheils. Uit het hele land kwamen condoleances en goedbedoelde ‘sterkte met’. Hoogwaardigheidsbekleders schoven aan en voor de draaiende camera, onze Koningin deelde mee in het verdriet. De media draaide overuren, zat er met de neus bovenop. Het verschrikkelijke bakfiets ongeluk had gevolgen, treinen reden op een gegeven moment weer en langs de plek des onheils. 

Ik zag de bloemen, briefjes, meegebrachte knuffels en bewegende soms wenende mensen. Met gemak een kunstwerk te noemen. De meevoelende en treurenden gaven kleur en vorm aan het imposante landschap dat vele vierkante meters bestreek. 

Vanochtend gaan mijn gedachten ook uit naar de weggemoffelde blote vrouwenborst, compleet met duivel, verleiding en ‘het recht’ en de onschuldige Thérèse die in stilte zo prachtig droomt of er gewoon op los fantaseert. De onschuld druipt van het schilderij. Net zo intens als de kat (poes durf ik nu niet te schrijven…) van het schoteltje melk likt.

Zij, de twee kunstwerken, kwamen onder de voeten, platgetrapt door al het geweld dat (conservatief)social-media veroorzaakt. De een is dood en gaat worden verhangen. De ander, compleet met ietwat zichtbaar wit onderbroekje is zwaargewond. Jan en Joep Gierveld en Balthus (1908-2001) ik wens jullie sterkte in deze roerige, bewogen en spraakmakende tijden. 

 

Piemelgezwaai, gekrakeel en het uitspreken van een droom

67F3BDD4-6C11-4A07-A6E9-B257E19FB46BIk heb er niet veel van gezien, maar op de momenten dat ik keek was er veel gekrakeel en gestoei over woorden. Af en toe meesmuilend, dan weer recht in het gezicht uitlachend. Er was gekonkel, geroddel en achterklap. Heen en weer geloop. Een zucht, een steun. Broddelwerk. Gezwaai met piemels. Niet alleen om machtig te voelen, ook om grenzen af te bakenen. Over het algemeen waren er, maar dat lijkt (on)logisch, mannen aan het woord. 

De algemene beschouwingen. Het verdedigen, ontvouwen en duiden van plannen en waar het geld naar toe gaat. Beetje hier, beetje daar. Hier erbij, daar eraf. De kruideniers en rekenmeesters hadden hun werk gedaan. Er vielen termen als probleemwijken, straf en angst. Het ging over het in elkaar slaan van de hulpverleners, uiteraard over uitgeklede zorg en de treurnis in het onderwijs.

Misschien is het tijd dat een deel van het volk de Tweede Kamer gaat bezetten. Er met de vuist op tafel gaat slaan. Ze tot de orde roept. Luidkeels gaat schreeuwen ‘doe eens effe normaal’ of ‘zo kan het niet langer’. Misschien is het gewoon tijd dat de opgestuwde golven gaan komen. Veroorzaakt door ons omgaan met de enige bewoonbare planeet die we tot onze beschikking hebben. 

Wat ook zou kunnen is het oprichten van een denktank. Of nog beter een voeltank. Een plek op een geheime plaats waar echte wijze mannen en vooral ook vrouwen zich buigen over hoe nu verder. Een groep zonder eigen belang, nevenfuncties en commissariaten. Een groep zonder de behoefte aan macht. Vrij van alles. Een groep die kan uitdokteren hoe het onder andere zit met groei, opvoeden en de functie van het voorbeeld. 

Bijzonder dat Martin Luther King als icoon en beeld gisteren voorbij kwam. Indrukwekkend waren zijn woorden. Het “I have a dream” stond in schril contrast met het over en weer gedoe in de Tweede Kamer. De woorden zongen niet alleen rond in de vrije ruimte maar gaven ook de verpletterende in- en afdruk in de tijd van zeer actuele hoge nood. 

Vooruit, Barbara Baarsma en de cohesie van de kunst

F2A0CA9C-58DC-4C57-BA7D-E47C6E843F96“Voor somberen heb ik geen talent.”. De uitgesproken zin dwarrelde wat als een herfstblaadje door de lucht en viel langzaam neer. Voor somberen heb ik geen talent. Het is soms net een mens maar meestal gewoon in functie als Minister President van Nederland.

De avond ervoor deed Barbara Baarsma bij Pauw, wat een vrouw, dat rijmt lekker, iets over economie uit de doeken. Het was een mini-college om van te watertanden al vergat ik even snel weer wat ze nu had gezegd. Dat heb ik nou eenmaal met economie, het vervaagd voor het goed en wel is ingedaald. Wel heb ik onthouden dat het afschaffen van de dividendbelasting zeker geen goeie keus is.

“Morgen gaat ie open.”. De man voor de vrouw in het rijtje van de supermarkt draaide zich om en sprak de woorden: “Ja morgen gaat ie los.”. Bij mij in de wijk en de stad zijn open en los veelal hetzelfde. Ramen kunnen los, een winkel gaat los terwijl open wordt bedoeld. Je zult hier trouwens in de wijk nooit het woord “wederzijds” horen. Iets dat Mark Rutte de Derde meestal gebruikt om een interviewer terug te bedanken voor het gesprek. Mark Rutte’s woorden ben ik tussen twee haakjes ook vaak snel weer vergeten. Gelukkig maar, ben er niet rouwig om. 

“Zo, u kunt weer vooruit”. De technische man die gisteren op Prinsjesdag plotseling op de stoep stond om de meterkast en de aansluiting van de zonnepanelen te controleren deed wat ie kon om zo verstaanbaar mogelijk te communiceren. Zijn tongval verried hem als inwoner van een omringend dorpje. Zijn “neij’ in plaats van “nieuw” klonk als een boerentekening van Vincent Van Gogh. Ik zag hem geholpen door de kunst met andere ogen. Zag een zeis in plaats van schroevendraaier, een sikkel in plaats van pen en papier. Droomde heel even van zomer en oogst. Zelfs van eelt op de handen, appeltaart, gerst en bier.

“Zo, u kunt weer vooruit.”. Vooruit? De economie gaat vooruit. We doen het goed. Al moeten we voorzichtig zijn. We gaan er qua koopkracht op vooruit. Het waren vaak dezelfde woorden en vooral het ‘vooruit’ tijdens de derde dinsdag van september. Veel woorden over gelijkheid, sociaal en cohesie, samenleven, zuiver en eerlijk delen enzovoorts waren helemaal niet of slechts lichtjes te horen. Er was wel wat sputterende weerstand van de oppositie maar die klonk als te vaak gebruikt. Eigenlijk was er niks nieuws onder de zon. Warm was het gisteren wel. 

Prinsjesdag, de dividendbelasting en een passend pilletje

2CB494F5-5118-44DB-81F1-A6AFAF05A23DEigenlijk wil ik nog niet maar ‘t zal wel moeten. Meegaan op het ritme en dat de herfst haar intrede en aanstalten maakt is een must maar ook een hoop gedoe. Alsof het lijf en het Zijn af en toe vertraagd ergens achteraan sjokt. Of dat de voeten stampen als een tegenwerkende kleuter die maar niet naar de kleuterschool wil. Woorden als kleuter en kleuterschool zijn uiteraard achterhaald. Ingehaald door de tijd, opvatting en de veranderingen.

Wat niet verandert is natuurlijk die derde dinddag van september. Prinsjesdag. De dag dat meningen over van alles en nog wat, wat betreft die dag, je enorm kunnen fascineren of juist afstoten als overtollige en energie slurpende ballast. De rijtoer, de troonrede, de drukte in Den Haag, het paleis, de lakeien, de koets, het wel of niet Oranje gezind zijn, schoeisel, de jurk van Maxima, de onvermijdelijke parade van vers aangeschafte hoedjes? Het volk wil, de media is haar van dienst. Geef ze brood en spelen is een nog steeds goedwerkende formule waar nog geen sleet op zit. 

Vlag op een modderschuit. Ergens in gedachten kwamen die woorden voorbij. Net als ‘intrinsiek’ en gedragscode. Die twee? Dat kwam door de Volkskrant en een bericht over de farmaceuten. Zeg maar de pillenindustrie. Iets compleet anders natuurlijk dan de hoedjesindustrie, het carnaval, de optocht, het gedraai en het egoparaderen. Al dan niet in verband met de nieuwe kleren van de Keizer. En de Keizer is dan natuurlijk en uiteraard Mark Rutte de Derde. Niet de Wijze. 

Dividendbelasting. Ik hoop maar dat het woord vandaag niet valt. Dat het onuitgesproken blijft. Dat het drama, het gedraai, gekonkel, roddel, achterklap en wat al niet meer zij zich rustig houden. Net zoals de ouderen in de verzorgingstehuizen, de leerkrachten, het huishoudboekje, het milieu, het uitzonderlijke geroep van de economen en de stem des volks. Om er maar eens een paar uit te vissen en op te sommen. Je moet er niet aan denken dat er iets uitbreekt dat doet denken aan oproer, verontwaardigt boegeroep of de rug toe keren. 

Dividendbelasting en de ingehouden lach van Mark. De industrie heeft er vast een pilletje voor. En tegen.